و قالوا : ما مثل به كون الواسطة امرا مباينا كعروض الحرارة للماء بواسطة النار و عروض الخط للجسم التعليمى بواسطة السطح و الواسطة هناك أيضا امر محمول على الموضوع كالمماسية و المسطحيّة و غيرهما . و ذلك لأن ما لا يحمل على الشئ لا يناسب الشئ . و لا يصح ان يقترن بقولنا : لأنّه - حين يقال : لم كان هذا الشئ كذا » . اين مسلم است كه واسطه در ثبوت ملازم با مناسبت نمىباشد و مقارن با تعليل نيز نيست و مقارن با تعليل كه واسطهء از براي اثبات و حدّ وسط جهت سريان حكم از قضيه‌اى به قضيّهء ديگر است همان واسطهء در اثبات است . اقسام واسطه على ما هو المفهوم عنهم على اقسام : يك قسم از واسطه كه نتيجهء آن حصول به ثبوت محمول جهت موضوع است كه به آن واسطه در اثبات اطلاق نموده‌اند همان واسطه در اثبات است اين همان حد وسطى است كه در براهين آورده مىشود و به آن حد وسط اطلاق نموده‌اند . قسم ديگر از واسطه ، همان واسطه در عروض است كه وصف عنواني به واسطه بنحو حقيقت و از براي ذي الواسطه به نحو مجاز حمل مىشود قسم ديگر از واسطه ، قسمى است كه چيزى سبب عروض امرى به شئ ديگر شود و معروض بنحو حقيقت متّصف بعرض شود مثل عروض حرارت به آب بواسطهء نار مثلا و مثل اتّصاف انسان به ضحك به‌واسطه جزء أخص آن كه ناطق باشد . كلمات متأخّرين در مقام بيان ملاك عرض ذاتي مصطلح در موضوع