داود بن محمود القيصري
118
رسائل قيصرى ( حواشى آقا محمد رضا قمشه اى ) ( فارسى )
نازلهء از وجود قرار گرفته ، ولى باعتبار سير صعودى و عروج تركيبي و نيل بمقام تجلى ذاتي و مقام أو أدنى مشتمل است بر كليه حضرات بانضمام شأنى جامعتر و كاملتر ، و به لحاظ احاطهء آن بر عالم أعيان جميع حضرات از اجزاء و ابعاض وجود كلى كامل انسان محسوب مىشوند و لذا از انسان به عالم أكبر تعبير نمودهاند . به اعتباري هر موجودى بموجب احكام حضرات خمس ، داراى پنج مرتبه و مشتمل بر پنج حضرتست : هر موجود داراى عين ثابت و حقيقت و ماهيّتى است در علم حق كه مطلقا قبول تغير و تبدّل نمىنمايد و أزلا و ابدا صورت علم حق به اعتباري و صورت معلوميت أو بذات خود مىباشد . أيضا هر موجودى داراى مقام روحانيت و واجد مرتبهاى از تروحن و تجرّدست كه در پارهاى از أشياء اين تجرد و تروحن ظاهر و احكام آن بارز و داراى سلطنت و حكم است مانند ملائكة ، كه تجرد تام دارند و يا آنكه از مادة معرّا باشند ، مانند أرواح و حقايق برزخيه حاكم بر ماديات و طبايع و حيوان و انسان كه جهت تجردشان ظاهر و حاكم است . در نباتات و معادن و صور عنصريه جهت تجرد مخفى و سلطنت و حكم آن مستورست ، چه آنكه هر موجودى داراى كلمهء و باطني است كه حافظ ظاهر و نوعيت آن و جهت بقاء و وحدت آن مىباشد . هر شئ از جهت طبيعت و صورت و ظاهر نيز داراى مرتبه و مقام و حضراتى است كه باطن آن ملكوت أدنى و باطن باطن آن ملكوت أعلى و باطن آن نيز عالم غيب و حضرت علم و ارتسام است و خود نيز مشتمل