انواع و اقسام تركيب است و نيز در اين مسئله اتفاق دارند كه از واحد صرف مبرا از تركيب و منزه از جهات مختلف غير واحد صادر نمىشود . عرفا صادر أول را فيض سارى در مظاهر و رحمت واسعهء عامهء إلهية و حكما آن را عقل أول مركب از وجود ماهيت دانسته‌اند . وجود منبسط ماهيت ندارد ، اگر چه از مقام و مرتبهء أصل حقيقت وجود چون تنزّل دارد در عين اطلاق از قيد عدمى مبرا نمىباشد و داراى تركيب مزجى است « 1 » . نزد عرفا ، عقل أول ، نخستين قابلى است كه از اين نور سارى در مظاهر ، بوجود خارجي متحقق شده است ، و اين فيض از مجلا و مشكات عقل أول به عقل ثانى و از عقل ثانى بعقل سوم و هكذا از جميع مظاهر واقع در سلسلهء طوليه عبور نموده تا به آخرين مرتبهء نازلهء وجود رسيده است و در قوس صعود نيز همين فيض واحد از نطفهء مستقر در ارحام طبايع شروع بسير تكاملى نموده و بمقام فناء في اللّه سير خود را ختم مىنمايد . خلاصهء كلام و لبّ لباب مرام آنكه وجودي واحد در نزول و صعود وجود جميع مظاهر در سلك يك حقيقت سعى اطلاقى قرار داده است . يك نقطه دان حقيقت ما كان و ما يكون * اين نقطه گه صعود نمايد گهى نزول كليه أرباب تحقيق در اين بحث اتفاق دارند كه فيض وجود در مراتب

--> ( 1 ) - آخوند ملا عبد اللّه زنوزى در لمعات و أنوار جليه و آقا على زنوزى در بدايع برهان قويم الاركان بر حقانيت مذهب عرفا اقامه فرموده‌اند .