علاء الدوله سمنانى

مقدمه 34

مصنفات فارسى ( فارسى )

ظاهرا در سده‌هاى هشتم يا نهم هجرى كتابت شده است . دوم نسخهء شمارهء 2914 همان كتابخانه كه در 1234 هجرى به قلم حاجى محمد اسماعيل اسفرجانى قمشه‌اى در مجموعه‌اى عرفانى نويسانيده شده و برغم متأخر بودن آن ، نسخه‌اى است مأخوذ از دست‌نوشته‌اى كهن و معتبر . سديگر نسخهء شمارهء ( 11 . م مجاميع فارسى ) در دار الكتب قاهره كه فهرست‌نگار كتابخانهء مذكور ، آن را نسخه‌اى كهن دانسته است « 49 » . اين نسخه در مجموعه‌اى قرار دارد كه مشتمل بر رسائل سمنانى است . من عكس اين مجموعه را يك‌بار به همت برادرم - كه رنج سفر به قاهره را به خاطر بنده پذيرفت - فراهم آوردم و بار ديگر از روى فيلم آن كه در كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران نگهدارى مىشود « 50 » ، عكسى تهيه كردم ، ولى در آن مجموعه ، رسالهء بيان الاحسان مندرج نبود . احتمال دارد كه اين رساله از مجموعهء مذكور جدا شده ، و يا در مجموعه‌اى ديگر قرار دارد و طرازى به هنگام آوردن نشانى نسخه دچار اشتباه شده باشد . علاوه بر دو نسخهء مذكور كه در بخش اختلاف نسخه‌ها به رمز / سپه 1 / و / سپه 2 / به آنها اشاره كرده‌ام در تصحيح بابهاى اول و دوم بيان الاحسان به ابو اب يكم و دوم عروه به عنوان نسخهء كمكى نظر داشته‌ام . * فتح المبين لاهل اليقين / اين رساله نيز از سخته‌ترين نگاشته‌هاى سمنانى است در زمينهء شرطهاى هشتگانهء خلوت ، كه اساس و پايهء آنها را جنيد بغدادى گذارده است . اصولا در سلسلهء سمنانى ، با جنيد و آراء او پيوندى استوار ديده مىشود ، و بواقع يكى از اقطاب سلسلهء مذكور بشمار مىرود « 51 » . پير سمنان در بيشترينهء نگارشهاى خود به احوال و آراء جنيد توجه داده ، و در رسالهء مورد بحث ، و همچنان در العروة لاهل الخلوة و الجلوة « 52 » به تفصيل دربارهء شرطهاى هشت‌گانه‌اى كه مريد مىبايست آنها را در خلوت مرعى دارد

--> ( 49 ) . - طرازى ، فهرس مخطوطات 1 / 46 ( 50 ) . - دانش‌پژوه ، فهرست فيلمها 3 / 165 ( 51 ) . - همين مجموعه ، تذكرة المشايخ ( 52 ) . - العروة 355