علاء الدوله سمنانى

مقدمه 29

مصنفات فارسى ( فارسى )

بالك عند غلبة الحال عليك و سميتها سر بال البال لذوى الحال « 34 » » . از رسالهء مزبور دو نسخه شناسايى شده و هر دو نسخه در تصحيح آن به كار گرفته شده است به اين قرار : نخستين آنها نسخه‌اى است به خط نستعليق به شمارهء ( 11 - م مجاميع فارسى ) در دار الكتب قاهره ، همراه با ديگر رسائل سمنانى در دفتر ( برگهاى 227 ر - 243 ر ) با تاريخ 714 هجرى كه با رمز / قا / در بخش اختلاف نسخه از آن ياد كرده‌ام . نسخهء دوم ، نسخه‌اى است متأخر ، كه ظاهرا مأخوذ از نسخه‌اى كهن و معتبر است ، و به شماره 5863 در كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران نگهدارى مىشود « 35 » . اين نسخه در تملك مرحوم سعيد نفيسى بوده است و به همين جهت رمز آن را به صورت / نف / ضبط كرده‌ام . * فرحة العاملين و فرجة الكاملين / رساله‌اى است مشتمل بر آراى فلسفى شيخ سمنان ، كه به لحاظ بحث در پيرامون تجليات ذاتى ، صفاتى ، آثارى و افعالى ، سزاوار تأمل فراوان است خاصه كه مؤلف از اين مباحث نسبت ذاتيى را كه ميان انسان و حق هست مورد بررسى قرار داده است . و اين نكته‌اى است كه در شناخت آراء علاء الدوله سمنانى و مقايسهء او با عارفانى كه بيشتر فلسفى انديشيده و نوشته‌اند بسيار مفيد است . سمنانى رسالهء مذكور را بنا بر خواهش مؤكد مريدش محمد دهستانى - كه از تربيت‌شدگان دست خود او بوده - به سال 703 هجرى تأليف كرده است « 36 » . نام اين رساله را عده‌اى از متأخران و معاصران گاه به صورت فرجة - العاملين و فرحة الكاملين ضبط كرده‌اند و گاهى به هيئت فرقة العاملين و فرحة -

--> ( 34 ) . سر بال البال ، بند 3 ( 35 ) . - استاد دانش‌پژوه ، فهرست دانشگاه 16 / 112 ( 36 ) . - فرحة العاملين ، بندهاى 3 تا 11