و انسان و جسم بسيط چون افلاك و عناصر اربعه و اين بيت مجموع را شاملست بيت اول ز مكوّنات عقل و جانست . * و آنگه پس از آن نه فلك گردانست . زين جمله چو بگذرى چهار اركانست . * پس معدن و پس نبات و پس حيوانست . ديگر بدانكه در مراتب مركبات در ميان معدن و نبات متوسط بسّد است كه آن را مرجان گويند يعنى به شكل و صلابت همچون سنگ است و ليكن از دريا برمىآيد همچون نبات و چون خشك شد سخت مىگردد همچون سنگ و متوسط ميان حيوانات و نباتات درخت خرماست كه چند خاصيت حيوان در اوست يعنى چنان كه در ميان حيوان مذكر و مؤنث است و تا مذكر به مؤنث نزديكى نكند حيوان بار ندهد درخت خرما نيز تا كشن يعنى درخت خرماى نر به او ندهند بار ندهد ديگر آنكه چون حيوانات را سر بزنند هلاك شوند و درخت خرما را چون سر بزنند هلاك شود و متوسط ميان انسان و حيوان فراوانست اما آنچه ظاهرتر است كبى است يعنى بوزينه كه همه اعضاى او به مردم مىماند و اين توسطات براى آنند كه هريك را بدايت مرتبه اعلاى خود داند و نهايت اسفل تا سلسله موجودات و مراتب ايشان مرتب باشد پس بدانكه چون كواكب بامر حق‌تعالى مركب گرديدند عناصر اربعه حاصل گرديدند