فخر الدين ابراهيم همدانى ( عراقى )

32

كليات ( فارسى )

روضة المحبين يا ده‌نامهء خود را در سال 794 به پايان رسانيده و عماد الدين فقيه كرمانى متوفى در 773 نيز ده‌نامه‌اى دارد . شهر سنوب يا سينوپ كه در رفتن از قونيه بمصر عراقى از آنجا گذشته است از شهرهاى تركيهء آسيا در تركيهء امروز در ناحيهء قسطمونى در كنار يكى از دماغه‌هاى درياى سياه واقعست و از شهرهاى قديم بوزنتيه بوده و عده‌اى از مردم آن هنوز يونانىاند و اينك نزديك ده هزار جمعيت دارد و از كهن‌ترين شهرهاى اين ناحيه بشمار مىرود و دماغه‌اى را كه اين شهر در كنار آن ساخته شده اينك « اينجه بورون » مىنامند . پيش ازين گفته شد كه عراقى پس از 675 تا 676 بمصر رفته و از آنجا بشام آمده است . درين زمان در مصر و شام خاندان معروف بمماليك بحرى سلطنت مىكرده‌اند از 675 تا 688 كه عراقى درگذشته است نخست ملك ظاهر ركن الدين بيبرس بند قدارى از 658 تا 676 و پس ازو ملك سعيد ناصر الدين بركه‌خان تا 678 و پس ازو ملك عادل بدر الدين سلامش تا 678 و پس ازو ملك منصور سيف الدين قلاون الفى تا 689 حكمرانى داشته‌اند . ظاهرا سلطان مصر كه مقام شيخ الشيوخ يعنى پيشوايى مشايخ تصوف مصر را به عراقى داده همان ملك ظاهر ركن الدين بيبرس بندقداريست كه نسبت به دانشمندان و زاهدان توجه خاصى داشته و خانقاه معروفى بنام بيبرسيه نيز ساخته است . متن حاضر شامل همهء آثاريست كه بنظم و نثر از فخر الدين عراقى مانده و بما رسيده است و جزين چند قطعه شعر به زبان تازيست كه در نسخهاى معتبر نيست و به همين جهت بسيار دست خورده و نادرستست . در تهيهء اين چاپ به هجده نسخهء مختلف خطى و چاپى رجوع كرده‌ام و در آغاز هر قطعه يا هر قسمت ارقامى كه نمايندهء هر يك ازين 18 نسخه است گذاشته‌ام تا معلوم باشد كه هر قسمت را از كدام يك ازين نسخها گرفته‌ام . نسخهاى 18 گانه بدين گونه است : 1 - نسخه‌اى از ديوان اوحدى كه در حاشيهء آن ديوان عراقى و سپس ديوان