فخر الدين ابراهيم همدانى ( عراقى )
28
كليات ( فارسى )
و در 7 رمضان 560 در شهر مرسيه در اسپانيا ولادت يافت و سفرهاى بسيار در شرق و غرب قلمرو اسلام كرد و در ربيع الثانى 638 يعنى پنجاه سال پيش از مرگ عراقى در دمشق درگذشت و در همانجا مدفون شد و قبر او هنوز يكى از زيارتگاههاى معروف دمشقست و پنجاه سال بعد در پشت قبر وى عراقى را هم به خاك سپردهاند . وى كتابهاى بسيار در تصوف و تفسير و حديث و رشتههاى مختلف و حتى علوم غريبه نوشته است كه معرفترين آنها كتاب الفتوحات المكية فى اسرار المالكية و الملكية است و در صفر 629 به پايان رسانيده و ديگر كتاب فصوص الحكم كه در دمشق در سال 627 تمام كرده است . وى شاگردان فراوان در نواحى غربى قلمرو اسلام داشته كه يكى از معروفترين آنها صدر الدين قونيوى بوده و ناچار وى مؤلفات استاد خود از آن جمله فصوص الحكم و فتوحات المكيه را درس مىداده است و فخر الدين عراقى جزو كسانى بوده كه اين دو كتاب را نزد صدر الدين قونيوى فرا گرفته است . اينكه نوشتهاند وى لمعات را به روش محيى الدين ابن العربى نوشته است چندان درست نيست و خود در مقدمهء لمعات تصريح كرده است كه آن را به روش كتاب معروف « السوانح فى معانى العشق » تأليف ابو الفتوح احمد بن محمد بن محمد بن احمد غزالى طوسى برادر امام حجة الاسلام ابو حامد غزالى متوفى در 520 نوشته و از حيث روش و مطلب منتهاى شباهت را به آن دارد . آن چنان كه نوشتهاند اين كتاب لمعات را عراقى در همان زمان كه نزد صدر الدين قونيوى درس مىخوانده تأليف كرده است پس مىبايست آن را پيش از سال 673 كه سال مرگ اوست به پايان رسانيده باشد . معين الدوله پروانه كه به عراقى معتقد بوده و خانقاهى براى او در شهر دوقات در تركيهء امروز ساخته از مشاهير امراى قرن هفتم بوده است . در خاندان پروانه كه از 649 تا 700 در سينوب و صامسون و جانيق در سواحل جنوبى آسياى صغير در كنار درياى سياه حكمرانى داشتهاند سه تن بلقب معين الدين بودهاند : نخست معين الدين سليمان بن مهذب الدين على ديلمى معروف به پروانه كه از 658 تا 675 وزير قلج ارسلان چهارم از سلجوقيان روم بوده و در 675 بدست ملك الظاهر ركن