به منزل حيوان غير ناطق فرود آيد و از منزل حيوان غير ناطق باز به منزل نبات و باز به منزل جماد فرود آيد و به قدر معاصى عذاب كشد و به مقدار خيانات قصاص يابد ( كذا شايد - جنايات ) اين بود مراتب « مسخ » آنگاه باز بمراتب برآيد و به منزل حيوان ناطق رسد و كمال خود حاصل كند و بعد از مفارقت بعالم خود پيوندد و اگر اين نوبت ديگر كمال خود حاصل نكند بعد از مفارقت باز بمراتب فرود آيد . همچنين يك‌بار و دو بار و ده بار و صد بار تا آنگاه كه كمال خود حاصل كند . چون كمال خود حاصل كرد بعالم خود پيوندد و اين سخن بشرح در رساله معاد خواهد آمد . فصل در بيان علوم حقيقى بدانكه اهل تناسخ مىگويند كه علوم حقيقى چهار چيز است : اول - معرفت نفس و آنچه تعلق بنفس دارد دوم معرفت بارىتعالى كه علت مطلق و فاعل اول است و تمام علل و معلولات كه مراتب موجوداتست و آنچه به بارى و مراتب موجودات تعلق دارد سيم معرفت دنياست و آنچه به دنيا تعلق دارد چهارم معرفت آخرت است و آنچه به آخرت تعلق دارد و اين جمله ببرهان عقلى و دلايل قطعى بايد كه داند . اين سه فصل كه گفته شد علمى بود يعنى « نسخ و مسخ » و علوم حقيقى و اين سه اصل ديگر عملى است يعنى حاصل كردن اخلاق نيك و حاصل كردن تجرد و انقطاع از دنيا و بريدن از لذات و از شهوات بدنى و حاصل كردن رغبت و اشتياق به آخرت و بادراك حقايق و لذات روحانى . هر كه اين شش چيز بداند ببرهان عقلى و دلايل قطعى و سه چيز به عمل آرد يكى از ملائكه مقرب باشد و اين آيه از جهت وى و اين خطاب با وى است : « يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي « 1 » »

--> ( 1 ) - فجر 27 - 30