فصل در سخن اهل حكمت بدانكه به نزديك اهل حكمت سماوات كه عالم بقا و ثبات است هفت طبقه است و ارضين كه عالم كون و فساد است هم هفت طبقه است . از جهت آنكه هوا چهار طبقه است : يكى طبقه دخانى كه زير آتش است و آتش با هوا آميخته است و يكى طبقه هواى صرف كه زير دخانى است و يكى طبقه زمهرير كه زير هواى صرف است و تولد برف و ژاله و باران و ابر « 1 » و برق و باد در ويست و يكى طبقه نسيم كه مجاور خاكست . پس بر اين تقدير جمله هفت شوند يعنى : طبقه آتش و طبقه دخانى و طبقه هواى صرف و طبقه زمهرير و طبقه نسيم و طبقه آب و طبقه خاك ( كذا - ظ - : و طبقه خاك و طبقه آب « بتقديم خاك بر آب » ) . و بعضى گفته‌اند كه زمين يكى بيش نيست اما اين يك زمين به هفت اقليمست و زمين مدور است همچون گوى و زمين راست در ميانه جاى آسمانست بىهيچ تفاوتى از چهار جهت و به هيچ طرف علاقه و به هيچ طرف تكيه‌گاه ندارد . و آب گرد زمين درآمده است و يك نيمهء كره خاك در آبست و اين يك نيمه كه بيرون آبست ربعى مسكونست و ربعى غير مسكون و هوا محيطست مر خاك و آب را و آتش محيطست مر خاك و آب و هوا را و فلك قمر محيطست مر جمله را و جمله را همچنين مىدان تا فلك نهم كه فلك الافلاك است هر يكى محيط يكديگرند و فلك الافلاك محيط همه است مانند بيضهء مرغ در بيضه مرغ زردى به مثابه عناصر است و سپيدى به مثابهء سماوات و آن پرده تنك كه گرد سپيدى درآمده است به مثابهء فلك ثابتات است كه فلك هشتم است و پوست بيرونى كه گرد همه درآمده است به مثابهء فلك نهمست كه فلك افلاكست و در فلك الافلاك هيچ كوكب نيست و جمله كواكب در فلك هشتمند الا هفت كوكب سياره كه هر يكى در آسمانىاند و افلاك

--> ( 1 ) - و ابروباد و رعد و برق