عزيز بن محمد نسفى ( عزيز الدين نسفى )

183

كشف الحقايق ( فارسى )

و حيوانى : پنج حواس ظاهر و پنج حواس باطن و دو قوت تحريكند يكى جذب و يكى دفع . و مردم تا مادام كه در سجن دنيا محبوسند اسير تأثير اين نوزده كاركنان علوى و نوزده كاركنان سفلىاند و اگر در همين مقام از دنيا بيرون روند به ضرورت : « كما تعيشون تموتون و كما تموتون تبعثون » يعنى اگر قطع تعلقات نكنند و اثرى از آثار اين دو نوزده با او پيوسته باشند آن اثر او را معذب دارد و نمودار اين حال كه در آخرت خواهد بود در اين دنيا خواب است اينست معنى : « النوم أخو الموت » و اگر در همين منزل از اين مقام بگذرد و لوح خود را از آثار مدبران پاك بشويد هم در دنيا و هم در آخرت از عذاب رسته باشد . باب در بيان صحايف اعمال و كرام الكاتبين و نزول ملائكه و شياطين بر نيكان و بدان بدانكه اقوال و افعال تا مادام كه در كون اصوات و حركاتند از بقا و ثبات بىنصيب‌اند و چون بكون كتابت و تصوير رسيدند باقى و ثابت شدند . چون اين مقدمه معلوم كردى بدانكه هر قولى و عملى كه آدمى مىگويد يا مىكند از آن قول و فعل اثرى با وى مىماند اما آن اثر از بقا و ثبات بىنصيب است و اگر آن قول و فعل را چند نوبت تكرار مىكند آن اثر در وى باقى و ثابت مىشود به مثابه كتابت مىگردد و اگر نه چنين بودى هيچ‌كس علم و صناعت نتوانستى آموخت و تكميل ناقصان امكان نداشتى . چون اين مقدمه معلوم كردى اكنون بدانكه اين آثار باقى و ثابت را اهل بينش ملايكه مىگويند و اهل دانش ملكه مىخوانند . اينست معنى نزول ملائكه و شياطين . و رسول عليه الصلاة و السلام مىفرمايد كه هر كه حسنهء بكند از آن حسنه فرشتهء در وجود آيد كه او را مثاب دارد و هر كه سيئهء بكند از آن سيئه شيطانى بوجود آيد كه او را معذب دارد و در قرآن آمده است : إِنَّ الَّذِينَ قالُوا