عزيز بن محمد نسفى ( عزيز الدين نسفى )
مقدمهء مصحح 15
كشف الحقايق ( فارسى )
كه آيا اساسا نسفى آنچه را كه در آغاز كتاب بعنوان رساله هشتم و نهم و دهم و خاتمة الكتاب معرفى مىنمايد تأليف و فراهم كرده است ؟ يا آنكه به تهيه و تأليف اين رسالهها توفيق نيافته است . و بنده نمىداند كه آيا اگر احتمال عدم تأليف را به علت آنچه خود نسفى در مقدمه كتاب حاضر « در بيان خواب » مىگويد ( كه حضرت ختمى مرتبت ( ص ) او را از نشر و اشاعه اين كتاب پيش از حلول سال هفتصد هجرى منع فرمودند ) و با توجه بر اينكه نسفى پيش از ( 700 ) در گذشته است و بر تأليف كتاب و تباه شدن اين رسائل مرجح بداند تا چه حد اين احتمال با حقيقت انطباق داشته باشد . متن حاضر فقط با نسخه كتابخانه آستان قدس رضوى ( ع ) مقابله شده است زيرا به علت تعطيل مستمر و متمادى كتابخانه ملك ( بسبب ترميم يا تجديد ساختمان ) امكان مقابله با نسخ آن كتابخانه و حتى مراجعه و ورود به كتابخانه نيز از علاقمندان سلب گرديده است . نسخه آستانه كه عكس صفحهء آخر آن به ضميمه به نظر مىرسد نسخهايست جديد كه در اواخر قرن سيزدهم هجرى كتابت شده است كاتب آن مردى بنام عبد الله مازندرانى است كه آن را براى ميرزا محمد جعفر نامى نوشته است و پس از آنكه دست بدست گشته توسط مرحوم ميرزا رضا خان نائينى به كتابخانه آستان قدس تقديم و وقف شده است اين نسخه داراى ( 122 ) ورق ( 244 ) صفحه است و صفحه اول كه محتوى ديباچه است از اين نسخه ساقط شده است و نسخه از عبارت ( . . كه جمع كنى بايد اول سخن اهل شريعت باز سخن اهل حكمت باز سخن اهل وحدت بيان كرده شود . . . ) آغاز مىشود . اين نسخه در كميت و مقدار با نسخه اينجانب اختلافاتى دارد از آن جمله فاقد مطالبيست كه در صفحات ( 88 ) الى ( 109 ) متن حاضر آمده است و به كلى اين فصول و ابواب از آن اسقاط شده است و در عوض قسمتهائى اضافه بر نسخه اينجانب دارد كه عينا نقل و در آخر اين كتاب افزوده شده است . در ساير قسمتها اختلاف چندانى در ترتيب مطالب و ضبط عبارات ميان نسخه آستانه با نسخه اينجانب موجود نيست و نسخه اينجانب علاوه بر آنكه قريب سه قرن پيشتر از نسخه آستانه تحرير شده است در ضبط عبارات و كلمات معتبرتر و دقيقتر به نظر مىآيد . شرح اجمالى نسخه اينجانب ذيلا بعرض خواهد رسيد . توصيف اجمالى نسخه اساس نسخهاى كه اساس اين متن حاضر است در سال يكهزار و سى و سه هجرى قمرى به قطع رقعى بامر يا خواهش كسى كه كاتب به كنايه از او بعنوان « خداوند مستنسخ » ياد مىكند توسط كاتبى بنام « محمد صادق ناظم تبريزى » به خط نستعليق متوسطى در شهر « تعز » از بلاد معروف مملكت « يمن » تحرير شده است . در گوشه چپ صفحه پشت جلد نام كتاب را همان كاتب چنين نگاشته است : « كشف الحقائق شيخ الصفى عزيز الدين نسفى »