عزيز بن محمد نسفى ( عزيز الدين نسفى )

مقدمهء مصحح 13

كشف الحقايق ( فارسى )

سال به عقب بر مىگردد . بارى همين مسائل است كه بر ابهام موضوع مىافزايد و تعيين تاريخ دقيقى را براى تأليف كشف الحقائق متعذر مىسازد . و بتصريح عزيز كتاب « مقصد اقصى » پيشتر از كشف الحقائق فراهم آمده است و سخنانى كه عزيز در مقصد اقصى گفته همه اعتقادات شخصى و قطعى خود او در مسائل مطروحه مىباشد و بايستى بعنوان نظر عرفانى خود عزيز تلقى شود . ( رجوع فرمايند بمتن حاضر ص 10 ) اين مسئله نيز ناگفته نماند كه بسيارى از مباحث و مسائل موجوده در كتابهاى كشف الحقائق و انسان الكامل و مقصد اقصى و زبدة الحقائق به صورت واحدى در همه يا برخى از اين كتابها طرح و عنوان گشته و بر نمط و روش متحد و معينى بحث و بررسى شده است ولى بىشك كشف الحقائق بر همه آنچه عزيز در ديگر كتب و رسائل خويش آورده است محتوى است و ازاين‌رو است كه « كشف الحقائق » بعنوان مهم‌ترين و مفصل‌ترين و كاملترين اثر شيخ عزيز نسفى معرفى و شناخته شده است . نسخ كتاب « كشف الحقائق » از « كشف الحقائق » نسخه‌هاى متعددى در كتابخانه‌هاى عالم هست كه نشان برخى از آن نسخ را مرحوم « ماريژان موله » در مقدمه كتاب « انسان الكامل » داده است و اهم نسخه‌هاى مذكور عبارتست از : الف - نسخه كتابخانه « ولى الدين افندى » در استانبول به شماره ( 1767 ) ب - نسخه كتابخانه « كوپرولو حافظ احمد پاشا » در استانبول به شماره ( 125 ) ج - نسخه كتابخانه « نور عثمانيه » در استانبول به شماره ( 4899 ) د - نسخه كتابخانه ملى « ملك » در تهران به شماره ( 4188 ) ه - نسخه ناقص و جديد التحرير كتابخانه « استاد سعيد نفيسى » در تهران . و - نسخه جديد التحرير كتابخانه « آستان قدس رضوى » در مشهد كه مرحوم موله آن را نديده است . بر اين نسخ بايستى نسخه اساس اين كتاب كه متعلق به اين بنده است و شرح و توصيف آن جداگانه بعرض خواهد رسيد و دو نسخه ناقص و جديد التحرير ديگر متعلق به كتابخانه ملى ملك را نيز افزود زيرا به قرارى كه آقاى سهيلى خوانسارى كتابدار فاضل آن كتابخانه مرقوم داشته‌اند دو نسخه ديگر از كشف الحقائق كه ناقص و جديد التحرير است نيز در آن كتابخانه موجود است . آنچه قابل دقت و توجه است اينست كه همه نسخه‌هائى كه آنها را بعنوان نسخهء كامل معرفى و تلقى مىنمائيم فقط تا پايان رساله هفتم را داراست و در هيچيك از نسخ موجود از رسالات هشتم و نهم و دهم و خاتمة الكتاب اثر و نشانى نيست و معلوم نيست