عزيز بن محمد نسفى ( عزيز الدين نسفى )

52

زبدة الحقايق ( فارسى )

« پس » حق تعالى ، « 1 » از آن زبده ، مراتب عالم ارواح بيافريد ، و از دردى مراتب عالم اجسام پيدا آورد . عالم ارواح را سيزده قسم گردانيد ، چنان كه با جوهر اول چهارده قسم مىشوند . و دليل بر آنكه مراتب عالم ارواح ، سيزده است ، آن است كه مراتب عالم اجسام سيزده است . و ظاهر عنوان باطن است . و ملك نمودار ملكوت است . « اى درويش ! » « گفته‌اند » آفريدن ملك بر مثال ملكوت است . و اساس ملكوت بر مثال جبروت است ، تا از ملك استدلال كنند به ملكوت و از ملكوت استدلال كنند به جبروت . فصل در بيان روح و عالم ارواح و مراتب آن « 1 » بدان ، كه روح جوهر [ ى ] بسيط است . « 2 » [ مكمل ] و محرك جسم است . در مرتبه نبات بالطبع ، و در مرتبه حيوان بالاختيار ، و در مرتبه انسان بالعقل . و اگر اين عبارت [ را ] فهم نمىكنى [ به عبارتى ديگر بگويم ] . بدان ، كه روح جوهرى لطيف است . و قابل تجزى و تقسيم نيست . و از عالم امر است ؛ بلكه خود « عالم » امر است . و جسم ، جوهر كثيف است و قابل تجزى و تقسيم است . و از عالم خلق است ؛ بلكه خود عالم خلق است . [ و چون معنى روح را دانستى ] اكنون ، مراتب عالم ارواح را بدان . چون خداى « 3 » تعالى [ و تقدس ، خواست ] كه عالم ارواح را بيافريند ، به آن زبدهء نورانى نظر كرد . « آن » زبده بگداخت . و به جوش آمد . از زبده و خلاصهء آن [ زبده ] ، روح خاتم‌الانبيا « 4 » بيافريد . و از زبده و خلاصهء آن باقى ، ارواح اولوالعزم بيافريد . و از زبده و خلاصهء آن باقى ، ارواح رسل بيافريد . و از [ زبده ] و خلاصهء آن باقى ، ارواح انبيا [ بيافريد ] . و از [ زبده ] و خلاصهء آن باقى ، ارواح اوليا [ بيافريد ] . « و از خلاصهء آن باقى ارواح عارفان » . و از [ زبده ] و خلاصهء آن باقى ، ارواح زهاد [ بيافريد ] . و از [ زبده ] و خلاصهء آن باقى ، ارواح عباد [ بيافريد ] . و از زبده و خلاصهء آن باقى ، ارواح مؤمنان [ بيافريد ] . و از زبده و خلاصهء آن باقى ، ارواح بددينان « 5 » [ بيافريد ] « و از آن پس ارواح كافران » . و از آن پس ارواح حيوانات . و از آن پس ارواح نباتات بيافريد . [ و آنچه باقى ماند ، طبايع بيافريد ] . و با هر روحى چندين « هزار » ملائكه بيافريد . عالم ملكوت تمام شد .

--> ( 1 ) . خداوند . ( 2 ) . در بيان روح و مراتب ارواح . ( 3 ) . خداوند . ( 4 ) . خاتم انبيا . ( 5 ) . آدميان .