بعضى لغات و تعبيرات و مدارك احاديث و كلمات مشايخ و گويندگان اشعار عربى و پارسى و پارهء فوائد ديگر مربوط به مطالب متن به خصوص از لحاظ تطبيق آن با مثنوى معنوى به قدر فهم قاصر و تتبّع ناقص خود ذيلى بر كتاب تعليق نمود تا مطالعه‌كنندگان را هنگام مطالعه از مراجعه به مدارك و مآخذ متعدّد و مختلف بىنياز گرداند و از صرف عمر درين راه دور و دراز رهايى بخشد و هم به جهت تسهيل مراجعه فهرستى براى احاديث و كلمات مشايخ و امثال و اشعار عربى و فارسى و نوادر لغات و تعبيرات هريك جداگانه مرتّب ساخت تا وقت شريف متتبّعان و پژوهندگان در مراجعه مكرّر به صفحات و اوراق ضايع نگردد و فهرست اسماء رجال و نساء و اماكن و قبايل و كتب را دوست فاضل گرامى آقاى دكتر ذبيح اللّه صفا از جوانان بسيار دانشمند و پاك‌دل ايّده اللّه تعالى فراهم آورد و كتاب حاضر آمادهء انتشار گرديد و اينك از نظر خوانندگان محترم مىگذرد و بدان اميد كه چون از اين مائدهء غيبى كه دستكار يكى از مردان حقّ و اولياء الهى است فوائد معنوى برگيرند و جام طرب دركشند خورش‌ريزه‌يى از آن مائده و جرعه‌يى از آن جام بر جان اين محروم بىنصيب و فتادهء خاك‌بيز فروريزند و به دعاى خيرش ياد كنند . بىمناسبت نيست كه در پايان اين مقدّمه يادآور شود كه نام اين كتاب را در پشت جلد نسخهء اصل ( كتاب فيه ما فيه ) و در پايان نسخهء ح ( الاسرار الجلاليّة ) نوشته‌اند و چون اين كتاب ظاهرا بعد از وفات مولانا تدوين شده و در زمان حيات وى كه به هر وقت فصلى از محاضرت و مذاكرات مجلس او به تحرير مىآمده و بر فصول سابق افزوده مىگرديده تدوين آن به طور كامل ميسّر نبوده پس بالطّبع تصوّر اينكه مولانا خود نامى بر اين كتاب نهاده باشد مقبول نتواند بود و گمان مىرود كه اين اسم مقتبس است از قطعه‌يى كه در فتوحات مكّيّه تأليف محيى الدّين عربى ذكر شده و آن قطعه اين است : كتاب فيه ما فيه * بديع فى معانيه اذا عاينت ما فيه * رأيت الدرّ يحويه ( فتوحات ، چاپ بولاق ، جزو دوم ، ص 777 ) و بنابراين نام كتاب مصراعى بوده است از قطعهء فوق ( كه شبيه بدان چند قطعه از نسخهء كتابخانهء ملّى در اين مقدّمه منقول افتاد ) و به