فريد الدين العطار النيسابوري

ديباچه 8

منطق الطير ( چاپ عكسى ) ( فارسى )

را با پيشنهاد پروفسور پى يه مونتسه ( A - M . Piemontese ) و همكارى رايزنى فرهنگى سفارت ايتاليا در تهران منتشر كرده است . اين نسخه را كاتبى با سواد و خوش خط به نام نصير بن حسن مكى در سال 857 هجرى قمرى استنساخ كرده است . سراسر اين مثنوى را كاتب با دقت اعراب گذارى كرده ، ظاهرا به دليل اينكه اين كار را به سفارش شاهزاده اى ترك زبان انجام داده است . از اين نسخه نسبتا خوب نگهدارى كرده اند ، الا اينكه متأسفانه در چند مورد بر اثر آسيب ديدگى ناشى از آب ، متن اشعار پاك شده است . اين موارد در صفحات 57 و 106 و 126 است . در صفحهء 57 مصر عهاى دوم از ابيات زير پاك شده است : گفت اى مرغان منم بى هيچ ريب / هم بريد حضرت و هم پيك غيب هم ز حضرت من خبردار آمدم / هم ز فطنت صاحب اسرار آمدم آنك بسم الله در منقار يافت / دور نبود گر بسى اسرار يافت و در صفحهء 106 دو مصرع در ابيات زير : دل چو آتش ، ديده چون ابر از توام / بى كس و بي يار و بي صبر از توام بى تو بر جانم جهان بفروختم / كيسه بين كز عشق تو بردوختم و در صفحهء 126 مصرع دوم از بيت زير : چون شنيدند اين سخن مرغان همه / آن زمان گفتند ترك جان همه ابيات فوق را ما از روى متن منطق الطير كه به كوشش سيدصادق گوهرين چاپ شده است نقل كرده ايم . در يك مقايسهء اجمالى با اين متن مشاهده كرديم كه اختلافات متعددى ميان نسخهء تورينو و چاپ گوهرين وجود دارد . ابيات متعددى هست كه در نسخهء تورينو آمده ولى در چاپ گوهرين نيست . ابياتى هم با عنوان « در تاريخ كتاب » در انتهاى نسخهء تورينو آمده است كه در متن چاپى گوهرين نيست . در اين ابيات تاريخ تأليف اين اثر سال 583 ذكر شده است . چنان كه گفتيم ، كاتب اين نسخه شخص دقيقى بوده است و در سرار نسخه سعى كرده است كه يكدستى خط خوش خود را حفظ كند . دقت او در اعراب گذارى نيز درخور ستايش است . البته گاهى اشتباهاتى در كتابت مرتكب شده و در يك مورد نيز يك بيت را تكرار كرده است ( در صفحهء 100 ، سطر ماقبل آخر را بار ديگر در سطر اول صفحهء بعد آورده است ) .