فريد الدين العطار النيسابوري

ديباچه 13

منطق الطير ( چاپ عكسى ) ( فارسى )

نمونهء مصور همين مثنوى عطار است كه به دست كه رسيده و يا شناخته شده است . يادآورى مىشود كه با توجه به ويژگيهاى تزيين و ظرافت تمثيلى مجالس ششگانه به نظر مى آيد كه اين دستنوشته متعلق به مكتب استنساخ و نقاشى پير بوداق قراقوينلو باشد و احتمال مى رود كه آن ناشى از مكتب شيراز ( به اصطلاح متخصصان تاريخ هنر نقاشى ايران ) باشد يعنى كه بر طبق رسوم هنرمندان و سفارشهاى اشراف زمان تيمورى ، ونيز به سبب وجود ارتباط هنرى در جهان فرهنگ ايرانى غربى و شرقى ، بعيد نيست كه دستنوشتهء مثنوى معجم و مصور منطق الطير در بغداد براى سلطان يا امير زاده اى ترك زبان نگاشته شده باشد . بر اساس شيوهء تصحيح و خوشنويسى و نقاشى و تذهيب و تزيين مى توان اين نمونهء زيباى منطق الطير را شاهكارى گرانسنگ از هنر كتاب در ايران زمان تيمورى به شمار آورد 5 . دوران اوج هنر كتاب در ايران و همزمان با آن در ايتاليا و اروپاى قرن پانزدهم ميلادى ديگر تكرار نشد . لذا اكنون ارزيابى چنين آثار مكتوب و مصورى كه هر يك فراوردهء اصيل دست و انديشهء هنرمندان و حاوى سرگذشتى مهيج است براى كتابدوستان اجمالا تخمين پذير نيست ، بلكه آن گاه كه اين گونه آثار يادگار مانند تمدن انسانى تا دورترين نقاط جستجو ، جمع آورى ، نگهدارى و ديده شود شالوده و دامنهء مرابطه و ژرفناى بستگى تاريخى ميان دو يا چند كشور نمايان مى گردد . آنجلوميكله پى يه مونتسه ( استاد دانشگاه رم و رايزن فرهنگى سفارت ايتاليا در ايران )

--> ( 5 ) مقدمات ، تعريف و توضيح لازم را قبلا بيان كردم و در اينجا توضيحا افزوده مىشود : - « Un Codice miniato del'Mantiq al - Tayr'di Attar ( 857 H / 1453 ) a Torino » , in Atti della Accademia Nazionale dei Lincei . Rendiconti . sc . mor . , s . 8 , vol . 39 ( 1934 ) . pp . 55 - 78 . - Catalogo dei manoscritti persiani conservati nelle biblioteche d'Italia , Roma 1989 , pp . 296 - 298