فريد الدين العطار النيسابوري

مقدمه 46

ديوان عطار ( فارسى )

خسرونامه را يك قلم از قلم انداخته است . عنوان كتابها با خطى بسيار زيبا نوشته شده و صفحات اول و دوم هر كتاب عموما تذهيب دارد و در پشت صفحهء اول اسرارنامه ترنج زيبا و مذهبى وجود دارد كه در وسط آن نوشته‌اند اسرارنامه ، كمترين غلام قديمى عبد الوهاب تبريزى ، و همچنين در پشت صفحهء اول الهىنامه باز در وسط ترنجى زيبا نوشته‌اند الهىنامه من كلام فريد الدين محمد عطّار قدس اللّه سرّه . و اين دو ترنج تازه‌تر از متن كتاب است و پيداست كه چند قرن بعد هنرمندى كه ظاهرا بايد همان عبد الوهاب تبريزى باشد بدستور يكى از سلاطين يا بزرگان اين دو ترنج مذهب مهر مانند را اضافه كرده است . كاتب اين نسخه ابو بكر بن علىّ بن محمد الاسفراينى از جهت آنكه كتابى به اين عظمت را با يك قلم به اين پاكيزگى حتّى بدون يك خطخوردگى نوشته است انصافا رنج و زحمت بسيار متحمل شده است و اين كلّيات از حيث كميّت و پاكيزگى و زيبايى و طرز نگارش و تذهيب صفحات و جدول‌بندى و سرلوح‌ها نسخه‌يى بسيار با عظمت و تماشائى است ولى از حيث كيفيت به جهت آنكه كاتب دقيق و محتاط نبوده است ، متضمّن نقايصى است كه شرح آن خواهد آمد . ولى بهر حال نسخه‌اى از كلّيات عطّار به اين عظمت و به اين پاكيزگى بدون هيچ كسر و افتادگى از نوادر روزگار است . اكنون مىپردازيم به وصف كتاب قصايد و غزليّات كه براى تصحيح ديوان مورد استفادهء ما قرار گرفته است . اين كتاب كه در اوّل كليات قرار دارد 58 ورق و 116 صفحه است ، هر صفحه‌يى 27 سطر و در هر سطر دو بيت و مشتمل است بر 445 غزل 4544 بيت و 24 قصيده 1267 بيت و 7 ترجيع 65 بيت كه مجموعا بالغ بر 5876 پنج‌هزار و هشتصد و هفتاد