و سببى كه بر تأليف اين مختصر باعث شد ، آن بود كه جماعتى از دوستان و برادران ، كه در صنعت عربيّت قصير الباع و قليل المتاع بودند و بر مطالعهء سخن مشايخ صوفيان شعفى و رغبتى تمام مىنمودند ، از محرّر اين سواد ، محمود بن على القاشانى - اصلح اللّه جنانه و افاض عليه غفرانه - به هر وقت التماس ترجمهء عوارف المعارف از مصنّفات شيخ الاسلام شهاب الدّين عمر سهروردى - رحمه - كه در بيان صحت طريق تصوّف ساخته و حقايق و دقايق اين فنّ در او بر خوب‌تر وجهى . . . تا روزى اين خاطر وارد شد كه در اين فنّ ، مختصرى به پارسى از سخن مشايخ صوفيان با ضمايمى چند از عنديّات و فتوحات . . . تأليف كنم چنان كه اكثر اصول و فروع كتاب عوارف المعارف را شامل و متناول بود ، و ديگر فوائد و عوايد در او مجموع و حاصل ( مصباح الهدايه ، به اهتمام استاد جلال الدين همائى ، چاپ اول ، ص 7 و 8 ) . تعداد و ترتيب ابواب ترجمه ( 63 باب ) كاملا مطابق با كتاب عوارف است ، درصورتىكه كتاب مصباح الهدايه شامل ده باب و هر باب مشتمل بر ده فصل است . باب اوّل در بيان اعتقاد متصوّفه ، و باب دوّم در بيان علوم ، و باب سوّم در معارف ( بجز فصل نهم و دهم ) تأليف است و شباهت چندانى به مطالب عوارف ندارد ؛ و در بقيّهء ابواب و فصول ، اقتباساتى كم‌وبيش از عوارف شده است كه اغلب مصدّر به نام شيخ الاسلام ( سهروردى ) است . مترجم عوارف ، به عكس مؤلف مصباح الهدايه ، بيشتر آيات و احاديث و كلمات مشايخ را ترجمه كرده است : كه نمونه‌اى چند از آنها ياد مىشود : بعضى گفته‌اند : التّجلّى رفع حجبة البشريّة . ( مصباح ، ص 129 ) بعضى گفته‌اند : تجلّى رفع حجب بشريّت است . ( ترجمه ، ص 193 ) ذو النّون گويد : التوكّل ترك تدبير النّفس و الانخلاع من الحول و القوّة . ( مصباح ، ص 396 ) ذو النّون - رحمه - گفت : توكّل ، ترك تدبير نفس است و بيرون شدن از حول و قوّت خود . ( ترجمه ، ص 186 ) و الّذى نفس محمّد بيده لأن شئتم لاقسمنّ لكم . . . ( مصباح ، ص 226 ) و الّذى . . . رسول خداى تعالى - صلعم - گفت : . . . اگر شما مىخواهيد . . . ( ترجمه ، ص 33 ) و موارد ديگر