نكنند ، و اگر كنند ، به تكلّف و رنج كنند ، و اين خادم ، متخادم خوانند . و خادم خاصّ آن باشد كه خدمت او از اين همه شايبهء كدورات و شهوات پاك باشد و اندرون او منوّر شده بود به انوار تجليّات حق ، و طالب دنيا و جاه و حظّهاى اين عالمى نباشد . و طايفه‌اى باشند از متخادم ، كه حبّ جاه و مال و جذب ياران و رفقا بر او مستولى باشد ، و فقرا و آيندگان محتاج آن باشند كه با او تواضع كنند ، از غضب و خشم او احتراز كنند ، و خدمت كردن او آميخته باشد به ريا ، امّا اميد باشد به بركت خدمت نجات يابد . باب دوازدهم در بيان بناى خرقهء صوفيان بر چيست ؟ و از بهر چه خرقه در مريد پوشانند . شيخ - رحمة اللّه عليه - گفت : چون آتش درد در اندرون طالب صادق افروخته شود ، بايد كه به حسن ظنّ و عقيدتى تمام شيخ را طلب كند . تا راه نمايد به صراط مستقيم ، و چون شيخ كامل بيافت ، بايد كه منقاد فرمان و تصرّفات شيخ شود . و نفس خود به دو تسليم كند . و نشان تسليمى آن باشد كه كلّى امور و جملگى كارها به شيخ تفويض كند . و حكم شيخ ، حكم خدا و رسول خدا داند ، و بيعت با شيخ همان بيعت داند كه اصحاب با رسول - صلى اللّه عليه و سلم - كردند . عبادهء صامت - رضى اللّه عنه - گفت كه : ما بيعت كرديم با رسول - عليه السّلام - بر آنكه ، هر چه [ بفرمايد ] از مأمورات در كردن آن جدّ بليغ نمائيم ، و از منهيّات و ناكردنىها ، بازايستيم ، و در حال آسانى - و دشوارى - و تنگى و فراخى ، متابع فرمان او باشيم ، و كلمهء حق گوئيم . و از ملامت‌كننده نترسيم . شيخ - رحمة اللّه عليه - گفت : مريد نيز بايد كه همچنين به اوامر شيخ قيام نمايد . و از نواحى او احتراز كند . چون شيخ به نظر بصيرت ببيند كه منقاد شد ، خرقه در وى پوشاند . و در خرقه معنى بيعت پنهان است ، و خرقه آستانهء صحبت است ، و مقصود از راه ، صحبت است و مريد به صحبت نجات يابد . و خيرات و مبرّات ، از صحبت تولّد كند . سلطان العارفين با يزيد - قدّس سرّه - گفته است : هر آن‌كس كه او را شيخ نيست ، شيخ او شيطان است « * » . و استاد ابو القاسم قشيرى - رحمة اللّه عليه - روايت مىكند از شيخ خود ، ابو على دقّاق - رضى اللّه عنهما - كه او گفت كه : هر درخت كه خود رسته باشد ، بىآنكه غارس آن را نشانده باشد ، آن را ثمره نباشد ، « * * » و اگر فرض كنيم كه آن را ثمره باشد ، آن طعم ندارد كه ثمرهء آن درخت كه در تحت تصرّف غارس نشانيده باشد ، و هر درخت كه از موضعى ، به موضع ديگر نقل مىكنند به سبب تصرّف ، پرمنفعت‌تر و ثمرهء او باحلاوت‌تر مىباشد ، و از بهر تصرّف است كه رسول - عليه السلام - رخصت

--> ( * ) من لم يكن له استاذ فامامه الشيطان . عوارف ص 96 . ( * * ) مقايسه شود با ترجمهء رسالهء قشيريه ص 508 .