بيست ( و ) پنج سال رسيدم ، وحشتى عظيم از خلق مرا ظاهر شد . گاه‌گاهى نسايم قدس بر جانم مىوزيد . نمىدانستم كه چيست . . . » روزبهان در رباطى در شيراز اقامت گزيد « 1 » . بقول خود شيخ « 2 » وى آنگاه كه در فسا بود ، نخستين مرشد خويش ، شيخ جمال الدين بن خليل فسائى را دريافت و در اولين رباط - رباط شيخ ابو محمد الجوزك - اقامت گزيد . بنابراين وى مىبايست در حدود سال 570 از شيراز به فسا رفته باشد . در آنجا يكى از زنان وى فوت كرد و او باغى خريد ، و كتاب « منطق » « 3 » را تأليف و براى جلوس امير سلغرى تكله بن زنگه ( 571 - 591 ه . ) دعا كرده است . تكله او را بشيراز باز گردانيد ، و شيخ در همان شهر به سال 585 ترجمهء احوال خود را به رشتهء تحرير درآورد « 4 » . چنان كه بيايد ، وى در بدايت حال و ايام جوانى رياضت بسيار كشيد . سفرها مؤلف شد الازار گويد « 5 » كه روزبهان در ابتداى حال به عراق و كرمان و حجاز و شام سفر كرد . عراق ( عرب ) : بقول ماسينيون اين سفر محتمل است وقوع يافته باشد چه وى مريد يكى از زهّاد كرد بود كه « جاگير » نام داشت و او در قنطرة الرصاص نزديك سامره مىزيست « 6 » .

--> ( 1 ) - ماسينيون گويد ( ص 276 ) . تصور مىكنم كه وى نخست در رباط بنو سالبه و سپس در رباط خويش كه در باب الخداش بن منصور بنا كرد ، اقامت داشت . ( 2 ) - در كشف الاسرار . ( 3 ) - ذكر آن بيايد . ( 4 ) - اين ترجمهء احوال در كشف الاسرار شيخ آمده است . رك : آثار شيخ ( در همين مقدمه ) و رك : ماسينيون ص 276 . ( 5 ) - ص 243 . ( 6 ) - ماسينيون ص 278 .