روزبهان البقلي الشيرازي ( شطاح فارس )
مقدمه 102
عبهر العاشقين ( فارسى )
فراق ، گهى در وصالش ، نه در فراقش منزلى ، نه در وصالش محلى » « 1 » از خصايص اين كتاب مزج جملههاى عربى است در سياق عبارت فارسى : « در مشاهدهء ربوبيّت قبل وصول العبودية ، تكليف شريعت برخيزد ، آنگاه احكام باطل شود . » « 2 » « اما العشق ، فعلى خمسة انواع : نوعى الهى است ، و آن منتهاى مقاماتست . . . » « 3 » « و اين عشق را شواهد شرعى است ، و دواعى عقلى است ، سنذكر حقيقتها ، ان شاء اللّه . » « 4 » و حتى فعل عربى را در سياق عبارت فارسى آورد : « . . . چون بكمال رسد ، شوق است و ( چون ) به حقيقت استغراق رسد ، يسمّى عشق . » « 5 » تكرار در نظر مؤلف - به قاعدهء پيشينيان - عيب نيست ، بلكه از محاسن كلام است : « و نوعى روحانيّت ، و آن خواصّ آدميان را باشد ، چون بهغايت لطافت باشد ؛ و نوعى بهيمى است و آن رذال الناس را باشد . » « 6 » گاه معدود را - به قاعدهء قدما - جمع آورد : « از بدايت تا نهايت - اعنى در عشق الهى - دوازده مقاماتست . » « 7 » اسمهاى جمع عربى را - بسياق بعض پيشينيان - به فارسى جمع بسته است « 8 » :
--> ( 1 ) - ص 76 - 77 . ( 2 ) - ص 69 . ( 3 ) - ص 15 . ( 4 ) - ص 17 . ( 5 ) - ص 15 . ( 6 ) - ص 15 . ( 7 ) - ص 100 . ( 8 ) - رك . قاعدههاى جمع . بقلم نگارنده . تهران 1331 ص 36 - 38 .