203 فصل ( فى الرواية 4 للحلّاج ) ( 617 ) حسين روايت كند « از عقل وجيه ، از سدرة المنتهى « 4 » ، از حيات دايمه ، از روح مكنون ، كه خداوند - سبحانه و تعالى - معروف است بآيات ، مذكورست به صنايع ، موجودست بأنوار ، معبودست بكلمات ؛ هيچ چشمى « 7 » او را در نيابد ، و او همه چشمى دريابد ، ازليست محيط . » ( 618 ) قال : بعقل وجيه عالم نور خواهد ، كه فوق آسمان هفتم است ، و اين عقل فعّالست بفرمان حقّ در دور أفلاك و تدبير أملاك ، و اين نزد خاطر صحيح ؛ يا عقل مكلّف بأمر عبوديّت ، يا عقل مفرّق ميان صور و اشكال . اين يكى در قلبست ، و اين يكى در دماغ . يا عقل غريزى ، يا نفس مطمئنّه ، يا روح ناطقه . سدرة المنتهى آنست كه عروق او در عرش محكمست ، و اغصانش نزد كرسى است ؛ ورقهاش فوق عالم عقل است . حقّ از آن تجلّى در عقول و ارواح كند ، و اين صحيح است . قال اللّه تعالى « إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ ما يَغْشى . » « 15 » يا بدين سدرة معرفت خواهد ، و آن بزرگوارتر شجره است . بحيات دايمه بحر حيات خواهد ، كه تحت عرش است ، و اين صحيح دان . قال اللّه تعالى « يَوْمَ تَشَقَّقُ السَّماءُ بِالْغَمامِ . » « 18 » روز قيامت از آن بحر بر مردگان بباريد ؛ جمله زنده شوند ، و هرگز نميرند تا آباد . يا بدين روح روح خواهد ، يا علم حقّ ، يا تجلّى حقّ ، يا روح حقّ .

--> ( 4 ) سِدْرَةِ الْمُنْتَهى : سورهء 53 ( النجم ) آيهء 14 ( 7 ) همه چشمى S : همه M ( 15 ) إِذْ يَغْشَى . . : سورهء 53 ايضا ، آيهء 16 ( 18 ) يَوْمَ . . : سورهء 25 ( الفرقان ) آيهء 27