و ديوان ايشان مطالعه كردم ، بيشترين شطحيّات از آن سلطان عارفان بايزيد و شاه مرغان عشق حسين بن منصور حلاج يافتم آن از همه مشكل‌تر ديدم ، على الخصوص از آن حلاج . برنجانيدن وى غمناك شدم ، از براى تخليص اين علم از طعن حاسدان رنج بسيار كشيدم ، تا كتابى مفرد در غرايب علم شطح بفضل حق جمع كردم ، و آن را « منطق الاسرار ببيان الانوار » « 6 » نام نهادم . چون بشيراز آمدم و آن كتاب تمام كردم ، از جملهء ياران و مريدان عزيزى قرابتى از من تقاضا كرد كه « اين كتاب شطح را بپارسى شرحى بگوى » چون بنگرستم ، حقّ صحبت او بر خود واجب ديدم ، اسعاف حق او را درين شرح خوض كردم ، و از حق تعالى يارى خواستم . در اتمام ، اين نعت « 11 » تعالى اللّه جلّ شأنه بكرم عميم و لطف قديم مرا يارى داد ، تا به زبانى لطيف اين كتاب را شرح كردم ، و اسماء رجال شطح در آن بگفتم ( 21 ) ابتدا از شطح حق گرفتم - جلّ اسمه - و اسرار حروف تهجّى بگفتم ، و احكام شطح متشابهات حديث بيان كردم . بعد از آن شطح خلفاء اربع - رضوان اللّه عليهم - بگفتم ، با كلماتى چند از رمز تابعيان تا تمهيد كتاب باشد ، و به حجّت مقالت شطح . بعد از آن شرح شطحيّات عاشقان بگفتم ، و ابتدا « 18 » بكلام ابراهيم ابن ادهم و ابو على سندى و ابو يزيد كردم . از آن ابو المغيث به آخر همه شرح كردم ، زيرا كه آن سه قسم بود « 20 » در سه علم ، و هر

--> ( 6 ) منطق الاسرار : رك ص 68 مقدمهء عبهر العاشقين ( 11 ) نعت M : لغت S ( 18 ) و ابتدا M : ابتدا S ( 20 ) بود S : - M