سديد الدين محمد غزنوى

مقدمه 77

مقامات ژنده پيل ( فارسى )

در آن هست از قلم محمد غزنوى نيست و آن را كسى از ياران و بستگان شيخ احمد بعدها بدان ملحق نموده است ، بهر جهت محقق و مسلّم است كه تأليف مقامات در زمان خود شيخ احمد و با استفاده از حكايات شفاهى او آغاز شده ، بعدها تدريجا يادداشت‌هاى ديگرى از قول ديگران و استفاده از مسوده‌هاى موجود بر آن افزوده گشته و شايد در حدود 570 پايان يافته است . اگر بپذيريم كه مقدمهء كتاب الحاقى است مىتوانيم تاريخ وفات محمد غزنوى را نيز زودتر و عمر او را كوتاه‌تر از صد سال فرض نمائيم . سبك و خصائص دستورى كتاب مقامات : سبك نويسندهء مقامات همان سبك ساده و روشن آثار قرون ششم و هفتم هجرى است بىآنكه مانند پاره‌اى از كتب آن روزگار لغات عربى فراوان به كار برده يا در پى صنايع لفظى و آراستن جمله‌ها بسجع برآمده باشد و بدين منظور لغات مترادف و زائد در پى هم رديف كرده و يا از احاديث و آيات يا تمثيلات و اشعار عربى آنچه در چنته داشته نقل نموده باشد . حكايات اين كتاب در كمال سادگى و روانى نوشته شده و به ندرت يك كلمه زائد مىتوان در آن يافت . جمله‌ها كوتاه و زيباست و خواندن كتاب روىهم‌رفته بسيار لذت‌بخش مىباشد . خصائص دستورى آثار اين عهد كه در مقدمه‌هاى چاپهاى انتقادى كتبى مانند تذكرة الاولياء عطار و جهانگشاى جوينى و اسرار التوحيد و نظاير آنها توضيح داده شده و در شاهكار استاد مرحوم ملك‌الشعراى بهار با آن دقت و فصاحت بيان گرديده در حق اين كتاب نيز صدق مىكند . من در اين مقدمه از تفصيل مىگذرم خاصه كه در صفحات متن هرجا نكته‌اى دستورى يا واژه‌اى كهنه و اصطلاحى تازه يافتم آن را در حاشيه ضبط كرده‌ام و بعلاوه فهرست لغات و اصطلاحات نيز در خاتمهء كتاب اين منظور را برمىآورد و بحث از آن در اين مقدمه لازم به نظر نمىرسد .