سديد الدين محمد غزنوى

مقدمه 66

مقامات ژنده پيل ( فارسى )

علّامى در اكبرنامه و مير معصوم بهكرى در تاريخ سند چنين بر مىآيد كه ماهم - بگم زن به ابرو و مادر همايون و همچنين حميده بانو ملقب بمريم مكانى كه زن همايون و مادر اكبر بوده ، هر دو از نسل شيخ احمد بوده‌اند و به اين ترتيب نسبت هر دو پادشاه نامدار تيمورى هند يعنى همايون و اكبر از سوى مادر بوى مىرسد « 1 » . همايون در سال 950 هجرى در جنگى با شيرشاه افغانى شكست يافت و به ايران گريخت و چندى آوارهء شهرها بود . در خراسان به زيارت تربت شيخ جام شتافت و دو بيتى زير را بر روى مرمر دور مزار شيخ نگاشت : « 2 » اى رحمت تو عذرپذير همه كس * ظاهر بجناب تو ضمير همه كس درگاه تو قبله‌گاه همه خلق ( ؟ ) * لطفت به كرشمه دستگير همه كس سرگشتهء باديهء بىسرانجامى محمد همايون 14 شوال سنهء 951 انتساب همايون و اكبر به خاندان شيخ احمد جام در آغاز اين قرن هنوز جاى ترديد بود ولى امروز ديگر بحث دراين‌باره پايان يافته و درستى اين انتساب پذيرفته شده است . در چاپ نخستين دائرة المعارف اسلام ذيل مقالهء « همايون » حميده بانو زن همايون و مادر اكبر از دودمان شيخ جام خوانده شده است و در چاپ جديد نويسندهء مقالهء « اكبر » به همين اكتفا كرده كه مىنويسد حميده بانو مادر اكبر ايرانى بود . ديگر از مشاهيرى كه از پشت شيخ احمد در هندوستان برخاسته‌اند يكى شاهزاده محمد دارا شكوه برادر اورنگ زيب و مؤلف سفينة الاولياء و مجمع البحرين و حسنات العارفين و نادر الكائنات است كه در 1069 هجرى كشته شد . ديگر شاعرى با تخلص هجرى مىباشد كه بداونى او را در شمار شاعران

--> ( 1 ) - همايون‌نامه تأليف گلبدن بگم . متن فارسى با ترجمهء انگليسى و توضيحات از ettennA egdireveB . S لندن 1902 . ( 2 ) - بنقل از مجلهء انجمن همايونى آسيائى ) SARJ ( سال 1897 ، ص 47 .