شيخ اشراق در اين رسائل چندين دليل بر اثبات واجب ووحدت أو آورده است كه برخى از آنها با بيان اشراقي وتفصيل بيش‌تر در حكمة الإشراق نيز « 1 » آمده است ونيز در المشارع « 2 » . اين دليل‌ها عموما بر نيازمندى ممكنات وبطلان تسلسل ولزوم تناهى در سلسله‌هاى مترتب مجتمع ، مبتنى هستند . در الألواح العمادية ( بندهاى 39 - 44 ) بيان اختصارى همه‌ى دليل‌هايى كه در ديگر آثار شيخ هست ، آمده است . علم واجب الوجود در الألواح العمادية ( بند 45 ) ونيز در كلمة التصوف ( بند 26 ) واللمحات ( بند 27 ) ، علم واجب را به علم نفس به خود ، تنظير كرده ومىگويد نفس خود را به خود مىشناسد نه به واسطه‌ى صورت ادراكي بلكه همين كه مجرد از مادة است واز خود غايب نيست . اين تنظير كه در آثار مشائيان نيز ديده مىشود « 3 » ، گر چه به صورت ديگر در حكمة الإشراق نيز آمده است « 4 » اما اندك تفاوتى با آن دارد ؛ چه ، در حكمة الإشراق سخن از اشراق حضوري نفس وواجب الوجود مطرح است . عقول مجرد درباره‌ى صدور كثرات ، بر مبناى قاعده‌ى « الواحد لا يصدر عنه الا الواحد » وقاعده‌ى « إمكان أشرف » ، به مانند فارابى وابن سينا « 5 » ، در الألواح العمادية ( بندهاى 54 - 55 ) وكلمة التصوف ( بندهاى 30 - 31 ) واللمحات ( بندهاى 37 - 38 ) ، به مانند ساير آثارش « 6 » عقول مجرد را واسطه‌ى فيض الهى دانسته است . أو بر خلاف مشائيان ، تعداد عقول

--> ( 1 ) ص ص 108 - 110 . ( 2 ) مجموعه‌ى أول ، ص ص 388 - 402 . ( 3 ) ابن سينا ، الرسالة العرشية ، ضمن مجموعه‌ى رسائل چاپ حيدرآباد دكن 1354 ؛ بهمنيار ، التحصيل ، ص 573 . ( 4 ) ص ص 150 - 153 . ( 5 ) فارابى ، عيون المسائل ، ضمن مجموعه رسائل ، چاپ مصر 1325 ه ق ، ص ص 68 - 69 ؛ ابن سينا ، إشارات ، چاپ دانشگاه تهران ، ص 130 ؛ نجات ، چاپ مصر ، ص 275 به بعد ؛ بهمنيار ، التحصيل ، ص 647 . ( 6 ) حكمة الإشراق ، ص 132 به بعد وموارد ديگر والمشارع ( مجموعه‌ى أول ص 449 به بعد ) .