اجرام و نفوس يكديگر نمىجنبند ، كه اگر چنين بودى حركات جمله بر يك نسق بودى ، و نه چنين است . و جهات حركات و سرعت و بطوء مختلفست . و نه چنانست « 1 » كه عوامّ گويند كه هر چه كوچكتر است تيزتر جنبد ، كه فلك اعلى كه در شبانروز « 2 » همهء افلاك را تحريك « 3 » مىكند از نقطه‌اى باز بنقطه‌اى « 4 » ، بزرگتر از همه است و حركتش تيزتر از همه است . ( 56 ) پس حركات افلاك از بهر معشوقى و مطلوبيست كه نه جسم است و نه نفس ، و آن عقل است و حركتش نه از بهر آنست كه [ ذات او يا ] « 5 » صفتى از آن او بعينه او را حاصل « 6 » شود كه ذات چيزى و صفات « 7 » چيزى بعينه ديگرى را نشود ، و لكن شبه صفت « 8 » چيزى ديگري را شايد كه حاصل باشد « 9 » . پس آن نفس كه فلك را مىجنباند از بهر عشق عقل مىجنباند و ازو نورها متّصل و عشقها و شوقها و لذّتهاى بىنهايت [ بىپايان پياپى به دو مىرسد و از نور عشق بىنهايت « 10 » ] حركات بىنهايت « 11 » منبعث مىشود . و هم چنان كه ترا چون لذّتى رسد و يا در معقولات فكرى كنى ، خيال تو محاكات آن كند و حركاتى از بدن لايق آن « 12 » حاصل شود ، ايشان را نيز نفس لذّت مىيابد و در نور عالم عقل مستغرق مىشود و حركات تابع آن مىافتد . ( 57 ) و نيز جرم فلك اگر بر يك وضع بماندى ، آن « 13 » ديگر وضع

--> ( 1 ) نه چنانست : نه چنان كه SH ( 2 ) در شبانروز : شبان روزى SH ( 3 ) تحريك : تمام حركت T ( 4 ) نقطه‌اى باز بنقطه‌اى : نقطه ح بنقطه و H از نقطهء ح به نقطهء د S از نقطهء T ( 5 ) ذات او يا : يا ذات او F ( 6 ) حاصل : - TF ( 7 ) صفات : صفت SH ( 8 ) شبه صفت : شبه و صفت SH ( 9 ) باشد : شود SH ( 10 ) بىپايان . . . بىنهايت : - F ( 11 ) حركات بىنهايت : حركت SH ( 12 ) لايق آن : كه توان F ( 13 ) آن : از SH