چ - + ج - ج / / هيچ جا / هيجا : چون باز آمد هيجا نه معراج بود نه رفرف ، نه ديدار انبيا a 146 . د - ت + ت - ت / / بدتر / بتر a 22 . ر + ر - ر / / هر روز / هرّوز b 14 يك نسخه از نسخ مورد توجه حرف / ر / را مشدّد نموده است . چ + چ - چ / / هيچ چيز / هيچ‌چيز a 1 . ت + ت - ت / / راست‌تر / راستر b 17 / پست‌تر / پس‌تر a 83 . وندها گفته شد كه سمعانى به طبيعت زبان فارسى كه بعد تركيبى آن است آشنايى كامل داشته ، و سواى واژگان تركيبى - كه پس از اين به آن توجه خواهم داد از وندهاى فارسى بهرهء فراوان برده ، و دامنهء واژگان ونددار را در زبان فارسى وسعت بخشيده است . اگر وندهاى به كار گرفته شده در روح الارواح را - كه نمونه‌اى از گونهء فارسى مرو است - با وندهاى موجود در تكملة الاصناف كرمينه‌اى كه نمونه‌اى از گونهء فارسى كرمينه است « 87 » و مؤلف آن ، يعنى على بن محمد بن طاهر بن على بن تراب التّميمى الكرمينى ، معاصر با سمعانى و متوفاى 556 مىباشد - به قياس برگيريم ، بوضوح درمىيابيم كه بازشناسى تاريخ گونه‌هاى زبان فارسى از طريق بررسى وندهاى رايج در مناطق فارسىنشين نكته‌اى است حايز اهميت ، كه زمينهء پرداختن و ساختن « فرهنگ تاريخى واژگان وندى در زبان فارسى » را نيز مهيا مىكند . بنابراين روح الارواح و نگاشته‌هاى هم‌طراز آن به لحاظ شناخت وندهاى فارسى و هم به منظور آشنايى با غنايى كه زبان ما از كاربرد وندها نصيب برده است سزاوار تأمل است و درخور تحقيق . بيشترينهء وندهايى كه سمعانى به كار گرفته است پسوند است ، به‌طورى كه گاهى كاربرد آنها با ساختهاى واژگان پسوندى - كه عادت فارسى زبانان شده - فرق دارد ، و به همين جهت پاره‌اى از واژگان پسوند دار روح الارواح بسيار زيبا و دلنشين مىنمايد . به برخى از نمونه‌هاى واژه‌هاى پسوندى اين كتاب توجه بفرماييد : 1 . اين / امروزين ، اكنونين a 100 ، نرگسين b 103 ، رويين ، سنگين a 152 ،

--> ( 87 ) - - سيوطى ، بغية الوعاة ، به نقل از نجيب مايل هروى ، كرمينه‌اى و نسخه‌اى از لغت‌نامهء او ، چاپ شده در روشهاى آموزش زبان و مسائل زبان‌شناسى ، بنياد پژوهشهاى اسلامى ، ش 2 ص 41 - 72 .