69 . - النّور قال اللّه تعالى : اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ . خدايست روشن‌كنندهء آسمانها و زمينها بر نگرندگان او ، و گرويدگان به دو ، و دوستان / a 198 / و دوستداران او ، و ترسكاران او ، و سوختگان در محبّت او . او - جلّ جلاله - مصوّر اشباح است و منوّر ارواح . جميع الانوار منه و به ، اللّه نور السّماوات ، و النّور فى الحقيقة ما ينوّر غيره 1 . نور به حقيقت آن بود كه غيرى را روشن كند امّا هر چه غيرى را روشن نكند نور نبود و نه منوّر 2 . آفتاب نور است و ماه نور و چراغ نور ، به آن معنى كه منوّر غير است نه به آن معنى كه در نفس خود مستنير است . نبينى كه آيينه و آب و جوهر و مانند آن را نور نگويد ، و گرچه 3 در ذات خود روشن است ؛ زيرا كه روشن‌كنندهء غير نيست . و چون اين حقيقت معلوم گشت ، اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ تأويل و صرف آيت از ظاهر نبود ، خود ظاهر و حقيقت كلمه اين باشد آنگه انوار بعضى ظاهر است و بعضى باطن . قال اللّه تعالى : أَ فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ فَهُوَ عَلى نُورٍ مِنْ رَبِّهِ . به حقيقت بدان كه هيچ‌چيز آن نور ندارد كه دل مؤمن ، و همه انوار ظاهر تبع و چاكر و خادم نور باطن است ، از شمس منوّرتر و زيباتر نيايد ، آخر مكدّر و مكوّر گردد ، إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ . امّا آن شمس كه از مطلع فلك دلها سر برزند او را كشوفى است بىكسوف ، و طلوعى است بىغروب ، اشراقى است از مقام 4 اشتياق .