شناخت شعر و تأثير آن بر خواننده نيز ورزيدگى داشته و به مبلغ معتنابهى از اشعار كهن و عصرى استشهاد كرده است . از اين رو ، روح الارواح از يك طرف يكى از شاعران انديشه‌ور قرون پنجم و ششم را - كه خود مؤلّف مىباشد - به ما معرفى مىكند ، و از طرف ديگر اسباب تحقيق و تجديدنظر محققان معاصر را در پيرامن تاريخ شعر فارسى خانقاهى فراهم مىآورد ، و جايگاه بلند تصوف را در ادب منظوم فارسى روشن مىدارد . ابيات فراوانى كه سمعانى در كتابش آورده ، بجز چند مورد در خصوص اشعار عربى و برخى از اشعار خودش كه داراى تخلّص « رهى » است ، از سرايندگان و گويندگان آنها نام نبرده است ، پاره‌اى از اين ابيات را در نگاشته‌هاى پيش از وى ، و نيز به نقل از زبان پيران و مشايخ خانقاهى كه قبل از سمعانى زيسته‌اند ، مانند ابو سعيد ابو الخير ، در مؤلّفات پس از روزگار او مىيابيم كه گاهى گويندگان آنها شناسانيده شده‌اند ، و در بيشترينهء موارد هم از قايلان آنها نام و نشانى به دست نيامده است . اشعارى هم در اين كتاب آمده است كه به دليل شهرت آنها و نيز پيدايى سبك شاعر ، مىتوان گويندگان آنها را شناخت . به هر حال ، مبلغ زيادى از اشعار فارسى كه در روح الارواح آمده از سنايى غزنوى است كه سمعانى بدون ذكر نام قايل ، آنها را نقل كرده ، و فقط در يك مورد از او با صفت « شوريده » ياد كرده است . « 71 » / a 104 / سواى سنايى كه اشعارش در اين كتاب مورد توجه مؤلف بوده است ، سروده‌هاى رودكى نيز در كتاب مزبور ديده مىشود ، و بىترديد اگر روزى به بازشناسى اشعار شقيق و ابو شكور و شهيد بلخى و ديگر سخنوران معاصر آنان يا سرايندگان پيش از آنها موفق شويم ، بسيارى از ابيات آنان را بايد در روح الارواح سراغ بگيريم . هيئت ضبط ابياتى كه از سنايى و رودكى در كتاب حاضر آمده نيز ، به دليل آنكه سمعانى با يكى از آن دو - يعنى سنايى - معاصر بوده و با ديگرى قريب العهد ، قابل تأمل و سزاوار تحقيق است . بىترديد اين نظر در خصوص اشعار و ابيات ناشناختهء اين كتاب نيز صائب تواند بود ، « 72 » خاصه كه سه نسخه از نسخ موجود

--> ( 71 ) - لازم به يادآورى است كه سال فوت سنايى را چه 525 بگيريم كه پيش از سال تأليف روح الارواح است و چه سال 545 كه پس از فوت سمعانى است ، با سال تأليف اين كتاب و روزگار مؤلف تناقضى ندارد . زيرا سنايى از نوادر شاعران است كه معاصرانش در زمان حياتش به شعرش استناد جسته‌اند . ( 72 ) - پاره‌اى از ابيات مزبور را در فهرست ارجاعى - توصيفى ابيات ، در بخش فهرستهاى اين كتاب ، مورد بررسى قرار خواهيم داد .