برزنيد ، و چون به قدرت و قوت و ابداع و اختراع ما ديده برافكنيد همه معدومات را موجود دانيد . نه در قدرت ما چيزى به ايجاد شما زيادت شد ، نه از عظمت ما چيزى به اعدام شما كم گشت . اگر ما خواهيم در لحظه‌اى صد هزار چون محمّد بيافرينيم و هر نفسى را از انفاس ايشان به مقام قاب قوسين 15 گردانيم و در جلال ما ذرّه‌اى زيادت نگردد و اگر بخواهيم در نفسى صد هزار چون فرعون بيافرينيم تا دعوى انا ربّكم الاعلى كنند و از بندگى ما تبرّا آرند 16 از كمال و جمال ما ذرّه‌اى كم نگردد . و اگر هر چه در روى زمين كافرى جاحدى معاندى است در درياى رحمت خويش غرفه كنيم و جنّت فردوس مأواى او بسازيم از صفت قهر ما ذرّه‌اى كم نگردد ، و گر هر چه در عالم نبى است و ولىّ و صدّيق ، همه را در يك سلسلهء قهر كشيم و خالدا مخلّدا در عذاب اليم بداريم صفت رحمت ما را ذرّه‌اى زيان ندارد 17 . آنجا كه قدرت ما نشان كند ، و عظمت ما علم زند ، و كبريا و جبروت ما لواى اعلاى خود نصب كند مكوّنات و مصوّرات و مقدّرات و مخلوقات و موجودات را چه خطر . اى اسرافيل تو ، صور در دهان گير و مشغول صور مىباش . و اى ميكائيل ، تو خزاين رزق را گوش مىدار . و اى جبرئيل ، تو تحف و هداياى اسرار به انبيا و رسل مىرسان . و اى عزرائيل ، تو جانها قبض مىكن كه ما كشتى در روضهء دنيا پديد آورديم و داسى از قهر و كاسى پرزهر بر دست تو نهاديم هر نبت كه در اين روضه 18 سر بردارد / b 22 / به داس قهر مى درو . و اى رضوان ، تو باغ لطف مىآراى . و اى مالك ، تو آيينهء سراى قهر مىزداى . و اى آفتاب ، تو از شرق به غرب مىشو 19 . و اى ماه ، تو بر اين گلشن روشن مىخرام . و اى آدميان ، شما گاه به آسمان مىنگريد و گاه به زمين ، أَ وَ لَمْ يَنْظُرُوا فِي مَلَكُوتِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ 20 ، و گاه به كعبه و گاه به بيت المقدس و گاه به موسى و گاه به عيسى و گاه به محمّد ، و الحق متفرد بجلاله فى آباده و آزاله . اين همه مشغوليها از عزّت او بود اگر او را به چيزى حاجت بودى ذرّه‌اى را به ذرّه‌اى مشغول نگردانيدى 21 و ليكن بنمود كه اگر آييد همان و اگر نياييد همان . شعر فلوجهها من وجهها قمر * و لعينها من عينها كحل فريشتگان را گفت : گرد عرش بر مىگرديد و استغفار مىآريد و سبحهء تسبيح و تهليل مىگردانيد ، و سبحان الله و الحمد للّه مىگوييد . و آدميان را گفت : گرد كعبه طواف مىكنيد وَ لْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ و ميان صفا و مروه مىپوييد إِنَّ الصَّفا وَ الْمَرْوَةَ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ 22 . و