شهاب الدين احمد سمعانى
مقدمهء مصحح 109
روح الأرواح فى شرح أسماء الملك الفتاح ( فارسى )
طالبان ز اول نهند بر خواب و بر خوردن قدم * پس ترا تركِ مراد و ديدهء بيدار كو ز آب چشم و خون دل سازند معجون طلب * گر تو هستى طالب او ديدهء خونبار كو همچنان كه ديديم گويندهء اين اشعار شاعرى متخلص به « احمد » است ، تخلصى كه با نام كاتب نسخه كه كاتب اين غزليات نيز مىباشد يكسان است . هر چند كه نقل ابياتى فراوان در اين نسخه آشنايى و تسلط كاتب را بر شعر فارسى آشكار مىكند ، ولى اين غزلها از كاتب نيست ؛ زيرا جملههاى دعائيهاى كه در آغاز هر غزل ديده مىشود مؤيّد اين است كه غزلهاى مذكور از احمد بن عبد الرزاق نيست . علاوه بر اين ، يكى از خانقاهيان با نام و نشان ، كه ديوان شعرى هم دارد و در شعر « احمد » « 109 » تخلّص مىكرده ، احمد جام ژنده پيل است كه با القاب و كنيهء شيخ الاسلام ، قطب الاوتاد ، معين الدّين ابو نصر از او ياد كردهاند . « 110 » غزليات مزبور از اين خانقاهى هم نيست ؛ زيرا در سر آغاز ورق / b 291 / نسخهء مورد بحث ، به خط كاتب ، عبارتى آمده كه متأسفانه بر اثر آبديدگى پاك شده است و يا بعمد آن را پاك كردهاند . پارهاى از كلمات اين عبارت كه گويندهء غزلهاى مذكور را مىشناساند به اين صورت خوانده مىشود : « من نتايج انفاس الامام المحقق . . . قطب الاوتاد حجة الحق على . . . » . و اين حجة الحق على ارتباطى با ژنده پيل و اخلاف و اسلافش ندارد ، و نيز نام و نشان او معلوم نيست . ديگر از نكات بسيار مهم در نسخهء رضوى اين است كه عنوان كتاب و نام مؤلف در دو جاى از دستنوشتهء مذكور آمده : يكى در خطبه گونهاى كه گويا كاتب با توجه به نسخهء اصل - يعنى نسخهاى كه وى اين نسخه را از روى آن نويسانيده ، و به احتمال قريب به يقين نسخهء مزبور اصيل و معتبر بوده - از نام مؤلف ياد كرده است . « 111 » و دو ديگر در ترقيمهء كاتب كه عنوان كتاب و نام مؤلف به اين صورت ديده مىشود : « قد اتّفق الفراغ من تحرير هذا الكتاب المسمّى بروح الارواح فى شرح اسامى الملك الفتاح روّح اللّه روح مصنّفه و صبّ سجال الرحمة على مؤلّفه ، و
--> ( 109 ) - تا بگويند كه احمد جامى است ( ديوان ، خطى ) . ( 110 ) - - ابو المكارم جامى ، خلاصة المقامات ، ص 11 - 30 . ( 111 ) - - به متن كتاب ، ص 3 .