شهاب الدين احمد سمعانى

مقدمهء مصحح 105

روح الأرواح فى شرح أسماء الملك الفتاح ( فارسى )

درد بو دردا ندارى گرد اين درگه مگرد * چشم هر نامحرمى كى ناز نقش چين كشد . برگ بىبرگى ندارى گرد آن درگه مگرد * چشم هر نامحرمى كى باز نقش چين كشد . بارى ، اندكى از ابيات مندرج در حواشى نسخهء آستانه در متن ديگر نسخه‌ها آمده است ، ولى پاره‌اى از ابيات مذكور در نسخه‌هاى ديگر نبود ؛ چون كاتب خود شاعرى توانا بوده « 106 » احتمالا اين ابيات را از برداشته ، و هنگام كتابت با توجه به مسئوليت امانت‌دارى آنها را در متن وارد نكرده و در هامش نويسانيده است . نيز محتمل است كه پس از كتابت متن ، حين بازخوانى اين ابيات را در حاشيه افزوده باشد . به هر حال ، چون پاره‌اى از ابيات مضبوط در هوامش نسخهء آستانه در هيچيك از نسخ ديگر نبود ، آنها را به متن راه نداده‌ام و در قسمت اختلاف نسخ آورده‌ام ، و فهرستى نيز از اين گونه ابيات در بخش فهرستها داده‌ام ، باشد كه محققان را به كار آيد . 6 - گفتم كه كاتب نسخهء آستانه از دانايان روزگارش بوده ، و به احتمال بسيار زياد خانقاهى و عارف مشرب بوده است و هم از ادبيات عرب بهره‌ور . چنانچه در اسم المهيمن ، اين بيت بثينه را تمنّيت من جىّ بثينة انّنا * على رمث فى البحر ليس لنا وفر كه در متن آمده ، در حاشيه چنين معنى كرده است : « گفت بثينه : مرا يك آرزوست و آن آن است كه مىخواهم كه من و تو در كشتى نشسته باشيم ناگاه موج برآيد و كشتى بشكند و خلق همه غرق شوند و من و تو بر تخته‌اى بمانيم ، من و تو و تو و من » . كاتب نسخهء آستانه و ديگر نكات مهم دست‌نوشتهء او نام او احمد بن عبد الرزاق بن فضل اللّه است كه در اواخر سدهء هشتم و نيمهء اول از سدهء نهم مىزيسته . قراين نسخه‌شناسى مىنماياند كه وى كاتبى حرفه‌اى نبوده ، و نمىتوان او را در زمرهء خوشنويسان غلطنويس به شمار آورد . سواى اين ، كاتب مذكور بر اشعار عرفانى مسلط بوده است ، و نيز عارفى بوده آگاه به زبان و اصطلاحات خانقاهى ، و هم به ادبيات عربى آشنا . اين آگاهيهاى كاتب از بررسى و مطالعهء دست‌نوشتهء او استنباط مىشود .

--> ( 106 ) - - همين بخش مقدمه ، پس از اين .