شهاب الدين احمد سمعانى
مقدمهء مصحح 97
روح الأرواح فى شرح أسماء الملك الفتاح ( فارسى )
غير از نسخهء مذكور ، دو نسخهء ديگر از اين گزيده كه به خط نستعليق در سدههاى دوازدهم و سيزدهم هجرى كتابت شده در كتابخانهء دار العلوم رحمانيهء هزاره ( پاكستان ) موجود است . « 98 » نسخههاى مذكور نيز نام و نشان گزينشگر را ندارد ، ولى در آغاز از نام كتاب و مؤلف آن ياد شده است ، به اين صورت : « ترجمهء اسماء الحسنى ملتقط و منقول از كتاب روح الارواح . . . ابو القاسم احمد بن منصور سمعانى » . اين سرآغاز كه نام و نشان مؤلف را نشان مىدهد نكتهء ديگرى را نيز آشكار مىكند مبتنى بر اينكه گزيدهء مورد نظر « ملتقط و منقول » از روح الارواح است . در اينكه گزيدهء مذكور منقول و ملتقط از اين كتاب است ترديدى نيست ، ولى در پارهاى از اسامى ، گزينشگر هرگز به خلاصه كردن و گزين نمودن متن توجه نداشته و مجموع مباحث روح الارواح را از آغاز تا انجام نقل كرده است . اين نيز گفتنى است كه گزينشگر مجموع آنچه را كه از اصل متن روح الارواح نقل كرده به عين لفظ و عبارت سمعانى عنايت داشته ، و هيچگونه تصرفى نه در لفظ و نه در معنى روا نداشته است . اما دربارهء اهميت اين گزيده - همچنان كه پيش از اين نكاتى مذكور شد - بايد گفت كه نمىتوان آن را گزيدهاى دقيق به شمار آورد ؛ زيرا گزيننده نه تنها نكتههاى ناب اصل متن را ناديده گرفته ، بلكه كار او زيباترين عبارات و اشعار فارسى اين كتاب را مشتمل نمىشود . به همين جهت ، نگارندهء اين سطور ، حين تصحيح كتاب حاضر ، پس از آنكه گزيدهء آن را به بررسى گرفتم ، بر آن شدم كه گزيدهاى دقيق از روح الارواح فراهم آورم با كيفيتى كه هم نظام متن اصلى ناديده گرفته نشود ، و هم نكات دقيق ، فوائد عرفانى و زيباييهاى مسلّم آن را در برداشته باشد و فاقد مطالبى باشد كه در جاى جاى كتاب مكرر آمده است ، تا گزيدهاى فراهم آيد كه آموزگاران و نيز دستهاى از خوانندگان را كه به اين گونه مطالب و اختلاف نسخهها و امثال آن انس ندارند مقبول افتد . اين گزيدهء روح الارواح همراه با توضيحات و شرح نكات عرفانى آن هم اكنون آماده است و پس از انتشار متن اصلى عرضه خواهد شد .
--> ( 98 ) - استاد احمد منزوى ، فهرست مشترك پاكستان 3 / 1584 .