همين استعمال كلمهء زبده در متن تمهيدات باعث شده كه بيشتر تذكره‌نويسان را چنين پندارى حاصل آيد كه كتاب تمهيدات همان زبدة الحقائق است درحالىكه مقصود قاضى همدانى از كلمهء « زبده » معناى لغوى بوده نه اسم خاص . ثانيا - بايد دانست كه اين كتاب براى كدام شخص يا گروه و در چه زمانى نوشته شده است . راجع به اشخاص همان‌طور كه از متن كتاب برمىآيد ، مخاطب او شخص معلوم يا مريد خاصى نبوده با اينكه در همه جا عبارات او بصيغهء خطاب به كار رفته است . حقيقت آنست كه قاضى همدانى اين مطالب را براى صاحبدلان بعد از خود نوشته است ؛ خود او از اين راز چنين پرده برمىگيرد : « از خودى خود بيرون توانى آمدن تا آگاه اين راز شوى و لايق شنيدن اين كلمات شوى . دانم كه گوئى بلى اما با تو گفته‌ام كه مخاطب توئى اما مقصود مخاطبان غايبند كه خواهند پس از ما آمدن كه فوائد عجيب را در كتاب بديشان خواهند نمود » « 1 » . اما راجع به زمان تأليف كتاب تمهيدات مىبينيم كه مؤلف آشكارا در متن تمهيدات اعتراف مىكند كه اين كتاب را پس از مكتوبات يا اقلا پس از انشاء اكثر آنها تأليف كرده است : « بسيار رسائل به روزگار دراز به قاضى امام سعد الدين بغدادى . و خواجه . . . نوشتم كه مجلدات بود » « 2 » از اين مطلب دربارهء تاريخ انشاء مكتوبات مفصلا بحث شده و مىتوان نتيجه گرفت كه سال شروع تحرير مكتوب‌هاى او در حدود 518 بوده و اين كار تا آخر عمر او ادامه داشته است ، بنابراين كتاب تمهيدات حتما چند سال پس از 518 تأليف شده است . اين سال كدامست ؟ قاضى همدانى در آخر كتاب تمهيدات بمطلب مهم و جالبى از نظر ما چنين

--> ( 1 ) - تمهيدات ص 327 . ( 2 ) - تمهيدات ص 15 .