ركن سوم در تمام توبه و شرطهاى [ آن و ] دوام [ 40 ] آن تا آخر عمر ( 1 ) ياد كرده‌ايم كه توبه عبارت است از پشيمانى كه از آن عزمى و قصدى زايد و آن پشيمانى نتيجهء علم باشد بدان كه معصيت حايل است ميان او و محبوب . و هر يكى را از علم و پشيمانى و عزم دوامى و تمامى است . و تمام آن را علامتى است ، و دوام آن را شرطى . پس چاره نباشد از بيان آن . اما علم نظر در آن ، نظر است در سبب توبه . و آن گفته شود . « 145 » و اما پشيمانى دردمند شدن دل است در آن حال كه فوت محبوب دريابد . و علامت او بسيارى حسرت و اندوه و گريه و ريختن آب چشم است ، چه هر كه بيم عقوبتى كه به فرزند او يا به بعضى عزيزان او رسد در دلش آيد ، گريه و مصيبت او زيادت شود . و كدام عزيز عزيزتر از نفس او ، و كدام عقوبت سخت‌تر از آتش ، و و كدام سبب بر نزول عقوبت دلالت كننده‌تر از معصيت ، و كدام خبر دهنده صادقتر از خداى و پيغامبر او - صلى اللّه عليه و سلم ؟ و اگر يك آدمى كه او را طبيب خوانند وى را گويد كه بيمارى فرزند او به نشود و او به زودى بميرد ، در حال اندوه او از حد بگذرد . پس فرزند او عزيزتر از نفس او نيست ، و طبيب داناتر و صادقتر از خداى و رسول او نه ، و مرگ سخت‌تر از آتش نه ، و رنجورى در مرگ دلالت كننده‌تر از آن نه كه معصيتها بر خشم خداى و بدان متعرّض آتش شدن . پس درد پشيمانى هر گاه كه سخت‌تر ، مكفّر شدن گناهان بدان مرجوّتر . و علامت صحت پشيمانى رقت دل و بسيارى آب چشم است . و در خبر است : جالسوا التّوّابين فانّهم ارقّ افئدة ، اى ، همنشينى كنيد با تايبان كه ايشان رقيق‌دلترند .

--> ( 145 ) ص 81 ، ركن چهارم .