الغزالي ( مترجم : مؤيد الدين خوارزمى )
380
إحياء علوم الدين ( فارسى )
و السلام - جامه بكشيدى تا بشويد ، پس بلال بيامدى و بانگ نماز گفتى ، و او جامهء ديگر نيافتى كه بپوشد و به نماز رود تا آن گاه كه آن جامه خشك شدى پس در آن به نماز رفتى ؟ و سوگند مىدهم تو را به خداى ، هيچ دانى كه زنى از بنى ظفر ازارى و ردايى براى او از گليم ساخت ، پس يكى از آن بر او فرستاد پيش از آن كه ديگرى برسد ، پس آن را در خود گرفت و غير آن نداشت و هر دو طرف آن بر گردن گرفته و به نماز رفت و همچنان نماز مىگزارد ؟ پس همچنين مىگفت تا حفصه را بگريانيد ، و عمر بگريست به آواز ، تا به حدى كه پنداشتيم كه جان او بيرون آمد . و در بعضى روايتها در قول عمر زيادت آمده است و آن زيادت آن است كه « من دو يار داشتم كه ايشان راهى سپردند ، اگر من غير راه ايشان سپرم مرا در غير راه ايشان برند ، و من به خداى كه بر زندگانى سخت ايشان صبر كنم ، شايد كه با ايشان زندگانى واسع يابم . » و أبو سعيد خدرى روايت كرد كه پيغامبر - عليه الصلاة و السلام - گفت : لقد كان الانبياء قبلى ليبتلى أحدهم بالفقر فلا يجدوا الاّ العباء و ان كان أحدهم ليبتلى بالقمل حتّى يقتله القمل و كان ذلك [ 287 ] احبّ إليهم من العطاء إليكم ، اى ، پيش از من پيغامبران بودند ، يكى از ايشان به درويشى مبتلا شدى و جز گليمى نيافتى ، و يكى از ايشان به شپش مبتلا شدى تا شپش وى را هلاك گردانيدى ، و آن نزديك ايشان دوستتر از آن بودى كه عطا نزديك شما . و ابن عباس - رضى اللّه عنهما - گفت كه چون موسى به آب مدين رسيد ، از لاغرى سبزى تره در شكم او ديده مىشد . پس اين بود كه آن چه انبيا و رسل خداى اختيار كردند ، و ايشان عارفترين خلق بودند به خداى و به طريق رستگارى آخرت . و در حديث عمر - رضى اللّه عنه - آمده است كه چون قول حق تعالى : وَ الَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَ الْفِضَّةَ « 103 » نازل شد ، پيغامبر - صلى اللّه عليه و سلم - گفت : تبّا للدّنيا ، تبّا للدّينار و الدّرهم ، اى ، هلاك باد دنيا ، هلاك باد دينار و درم . پس ما گفتيم كه خداى - عز و جل - ما را از گنج نهادن زر و نقره نهى فرمود ، پس چه چيز ذخيره كنيم ؟ پيغامبر - عليه الصلاة و السلام - گفت : ليتّخذ أحدكم لسانا ذاكرا و قلبا شاكرا و زوجة صالحة تعينه على امر آخرته ، اى ، يكى از شما بايد كه زبان ذاكر گيرد و دلى شاكر و زنى شايسته كه در كار آخرت او را يارى دهد . و حذيفه - رضى اللّه عنه - روايت كرد كه پيغامبر - صلى اللّه عليه و سلم - گفت : من آثر الدّنيا على الآخرة ابتلاه اللّه بثلاث : همّا لا يفارق قلبه ابدا ، و فقرا لا يستغنى ابدا ، و حرصا لا يشبع ابدا ، اى ، هر كه دنيا بر آخرت برگزيند خداى - عز و جل - او را به سه چيز مبتلا كند : غمى كه از دل او هرگز جدا نشود ، و درويشى كه هرگز بى نياز نشود ، و حرصى كه هرگز سير نگردد . و گفت : لا يستكمل
--> ( 103 ) توبه 9 - 34 .