عفو فرمايد ، و چون حساب نمايد مسامحت كند . پيغامبر - صلى اللّه عليه و سلم - گفت : صدق ، الا ، و لا كريم اكرم من اللّه تعالى هو اكرم الاكرمين ، اى ، راست گفت ، بدان كه هيچ كس كريم‌تر از خداى - عز و جل - نيست ، او كريم‌تر كريم‌تران است ، پس گفت : فقه الاعرابى ، اى ، اعرابى دريافت . مترجم مىگويد كه « فقه » دريافتن معنيى را گويند كه در لفظ صريح نباشد . و هم در حديث است : انّ اللّه تعالى شرّف الكعبة و عظّمها و لو انّ عبدا هدمها حجرا ثمّ أحرقها ما بلغ جرمه من استخفّ بوليّ من اولياء اللّه تعالى ، اى ، حق تعالى كعبه را مشرّف و معظّم كرد ، و اگر بنده‌اى آن را ويران كند يكان يكان سنگ را ، پس آن را بسوزد ، جرم او بدان نرسد كه وليى را از اولياى خدا مستخف گرداند . اعرابى گفت : اولياى خداى كيان‌اند ؟ گفت : المؤمنون كلّهم اولياء اللّه ، اما سمعت قول اللّه تعالى : اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا ، يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ . « 42 » اى ، مؤمنان اولياى خدايند ، نشنيده‌اى قول خداى تعالى كه خداى دوست كسانى است كه بگرويدند ، بيرون آرد ايشان را از تاريكيها سوى نور . و در بعضى اخبار است كه المؤمن افضل من الكعبة ، و المؤمن طيّب طاهر ، و المؤمن اكرم على اللّه تعالى من الملائكة ، اى ، مؤمن فاضل‌تر از كعبة است ، و مؤمن پاك و پاكيزه است ، و مؤمن بر حق تعالى گرامىتر از فريشتگان است . و در خبر است : خلق اللّه تعالى جهنّم من فضل رحمته سوطا يسوق اللّه به عباده إلى الجنة ، اى ، حق تعالى دوزخ را از فضل و رحمت خود آفريد تازيانه‌اى كه بندگان خود را بدان سوى بهشت راند . و در خبر ديگر است : يقول اللّه عزّ و جلّ : انّما خلقت الخلق ليربحوا علىّ و لم أخلقهم لا ربح عليهم ، اى ، خلق را براى آن آفريدم تا ايشان بر من سود كنند و براى آن نيافريدم كه من بر ايشان سود كنم . و أبو سعيد خدرى روايت كرد كه پيغامبر - عليه الصلاة و السلام - گفت : ما خلق اللّه تعالى شيئا الاّ جعل له ما يغلبه و جعل رحمته تغلب غضبه ، اى ، خداى - عز و جل - چيزى نيافريد كه نه براى آن چيزى ساخت كه آن را غلبه كند و رحمت خود را غالب خشم خود گردانيد . و در خبر مشهور است : انّ اللّه تعالى كتب على نفسه قبل ان يخلق الخلق انّ رحمتى تغلب غضبى ، اى ، به درستى كه خداى - عز و جل - بر نفس خود واجب گردانيد پيش از آن كه خلق را بيافريند كه رحمت من خشم مرا غلبه كند . و معاذ بن جبل و انس بن مالك روايت كردند كه پيغامبر - صلى اللّه عليه و سلم - گفت : من قال لا إله الاّ اللّه دخل الجنّة ، و من كان آخر كلامه قول لا إله الاّ اللّه لم تمسّه النّار ، و من لقى اللّه و لا يشرك به شيئا حرّمت عليه النّار ، و لا يدخل النّار من في قلبه وزن ذرّة من ايمان ، اى ، هر كه لا إله الا اللّه بگويد در

--> ( 42 ) بقره 2 - 257 .