بگوييم : به همين اندازه نيز نسخهء خطى احياء در كتابخانه‌هاى فهرست نشده و نزد اشخاص مختلف موجود است گزاف نگفته‌ايم ، زيرا در كتابخانه‌هاى شهرهاى هند و پاكستان - كه اين جانب به اميد پيدا كردن نسخه‌هايى ديگر از ترجمهء فارسى احياء ، به آنها سرزده‌ام - و در نزد مسلمانان شمال افريقا نسخه‌هاى فهرست نشدهء احياء به حد وفور موجود است . 10 - چاپهاى احياء چاپهايى كه در اينجا ذكر مىشود تنها شامل متن عربى احياء است كه تا كنون مستقلا چاپ شده است ، از ذكر تلخيصهاى چاپ شدهء احياء خوددارى شد ، حتى نسخهء كامل و مستقلى كه در حاشيهء شرح مرتضى زبيدى ، چاپ قاهره ، درج شده در اين مجموعه به حساب نيامده است : قاهره - مطبعهء بولاق 1269 - 1852 م ، 1279 - 1862 م ، 1282 - 1865 م ، 1289 - 1872 م . قاهره - چاپخانه‌هاى مختلف مصر ، غير از بولاق 1303 - 1885 م ، 1306 - 1888 م ، 1312 - 1894 م ، 1316 - 1898 م ، 1321 - 1903 م ، 1326 - 1907 م ، 1327 - 1908 م ، 1334 - 1915 م ، 1346 - 1927 م ، 1348 - 1929 م ، 1352 - 1933 م ، 1357 - 1937 م + چاپ كتاب الشعب قاهره . چاپ لكنهو - 1281 - 1864 م ، 1331 - 1912 م چاپ استانبول - 1321 - 1903 م چاپ طهران - 1293 - 1876 م بايد اعتراف كرد كه با همهء چاپهاى فراوانى كه در كشورهاى مختلف از اين كتاب منتشر شده ، هنوز جاى چاپى دقيق و انتقادى از متن عربى احياء خالى است ، چاپى كه در تصحيح آن بر اقدام نسخ تكيه شده باشد . 11 - ترجمهء احياء از كتاب احياء علوم الدين ترجمه‌هاى متعددى موجود است كه كهن‌ترين آنها ترجمهء فارسى اين كتاب است با نام « احياى علوم دين » از مؤيد الدين محمد خوارزمى ، كه به گفتهء خودش در آغاز ترجمهء احياء ، سالها در لاهور مدرّس احياء بوده و بر اثر درگيرى با فقيهان مخالف احياء ناگزير در سال 620 - 1222 به دهلى رفته و در اين شهر به روزگار پادشاهى شمس الدين ايلتتمش و با تشويق و حمايت وزير او أبو سعد محمد جنيدى كار ترجمه را آغاز كرده و در كمال دقت و امانت به پايان رسانيده است . ترجمهء كاملى هم از اين كتاب به زبان اردو با عنوان مذاق العارفين انجام شده كه چاپ سنگى آن در سال 1331 - 1912 م در لكنهو منتشر شده است .