الغزالي ( مترجم : مؤيد الدين خوارزمى )

104

إحياء علوم الدين ( فارسى )

شطر اول در صبر ( 1 ) و در اين بيان فضيلت صبر است ، و بيان حد و حقيقت آن ، و بيان آن كه [ صبر ] نيمهء ايمان است ، و بيان اختلاف نامهاى آن به اختلاف متعلقات آن ، و بيان اقسام آن به اختلاف قوّت و ضعف . و بيان جايهايى كه در آن به صبر حاجت است ، و بيان داروى صبر و آن چه بر صبر از آن يارى خواسته شود . و اين هفت فصل است كه بر همهء مقاصد آن مشتمل است . بيان فضيلت صبر ( 2 ) حق سبحانه و تعالى ، صابران را به صفتها مخصوص گردانيده است ، و صبر را در قرآن هفتاد و اند موضع « 5 » ياد كرده ، و بيشتر خيرات و درجات را به صبر اضافت « 6 » فرموده ، و ثمرهء آن ساخته . چنان كه گفت : وَ جَعَلْنا مِنْهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا لَمَّا صَبَرُوا ، « 7 » اى ، جماعتى را از بنى اسرائيل پيشوايان و رهبران گردانيديم كه مردمان را سوى امر ما دعوت كنند ، آن گاه كه بر حق صبر كردند . و گفت : وَ تَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ الْحُسْنى عَلى بَنِي إِسْرائِيلَ بِما صَبَرُوا ، « 8 » اى ، وعده‌هاى خوب پروردگار تو كه بنى اسرائيل را فرموده بود به إتمام رسانيد ، و آن جزاى صبر ايشان بود بر ظلم فرعون . و گفت : وَ لَنَجْزِيَنَّ الَّذِينَ صَبَرُوا أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ ما كانُوا يَعْمَلُونَ ، « 9 » اى ، هر آينه بدهد كسانى را كه صبر كرده‌اند بر دين خود از آن چه حق تعالى ايشان را نهى فرمود مزد ايشان را بر سبيل پاداش به نيكوتر آن چه مىكردند از طاعتها . و گفت : أُولئِكَ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ بِما صَبَرُوا ، « 10 » اى ، مزد ايشان دوباره داده

--> ( 5 ) در 103 موضع ( المعجم المفهرس ) . ( 6 ) اضافت ، نسبت . ( 7 ) سجده 32 - 24 . ( 8 ) اعراف 7 - 137 . ( 9 ) نحل 16 - 96 . ( 10 ) قصص 28 - 54 .