احمد غزالى

مقدمه 7

مكاتبات خواجه احمد غزالى با عين القضات همدانى ( فارسى )

است كه در اينجا نمىتوان بدان پرداخت . 1 چيزى كه در اين كتاب منظور نظر ماست ارتباط اين دو يا به عبارت دقيق‌تر مكاتبات ايشان با هم است . از اين ارتباط مورخين صوفيه باجمال آگاهى داشتند ، چنان كه بغلط مشهور بوده كه خواجه احمد كتاب معروف خود « سوانح » را در پاسخ به تقاضاى عين القضاة نوشته 2 ، يا يكى از نامه‌هاى غزالى كه به موعظه‌هايش شبيه است به عين القضاة خطاب شده و به همين جهت نيز به « عينيه » شهرت يافته است . 3 اگرچه اين دو انتساب غلط است ، نفس انتساب حكايت از اطلاعى مجمل از ارتباطى مىكند كه تا حدودى به صورت مكتوب ميان ايشان برقرار بوده است . مكاتبات احمد غزالى و عين القضاة نخستين كسى كه گزارش نسبتا دقيقى از اين مكاتبات داد بروكلمن 4 بود و پس از آن تحقيقات آقاى رحيم فرمنش 5 و مطالعات و تحقيقات دكتر عفيف عسيران و آقاى علىنقى منزوى پرده از كم و كيف اين نامه‌ها برداشت .

--> ( 1 ) - براى شرح احوال و افكار عين القضاة رجوع كنيد به احوال و آثار عين القضاة تأليف دكتر رحيم فرمنش ، تهران : 1338 ، و مقدمه عفيف عسيران بر تمهيدات ، تأليف عين القضاة ، تهران : 1341 . در مورد زندگانى و افكار و آثار خواجه احمد نيز مسود اين اوراق تحقيقات نسبتا مفصلى كرده است كه ان شاء اللّه در آينده نزديك به طبع خواهد رساند . ( 2 ) - مثلا رجوع شود به طرائق الحقائق ، تأليف محمد معصوم شيرازى معصوم‌على شاه ، بتصحيح محمد جعفر محجوب . جلد دوم . تهران : 1339 ه . ش . ص 571 . ( 3 ) - همان كتاب . ص 570 . ( 4 ) . dnabretsE . rutarettiL nehcsibarA reD ethcihcseG . lraC , nnamlekcorB - . 7391 : nedieL . dnab tnemelppuS retsE 3491 : nedieL ( 5 ) - رجوع شود به احوال و آثار عين القضاة . صص 126 - 127 .