اسماعيل بن محمد مستملى بخارى

21

شرح التعرف لمذهب التصوف ( فارسى )

نسخهء چاپى شرح تعرف شرح تعرف به سال 1328 ه ، چنان كه در صفحهء عنوان كتاب آمده است ، به چاپ سنگى « حسب فرمايش بندهء درگاه رب الصمدى و امت محمدى صلى الله عليه و سلم و خدمتگار علماى دينى يعنى حاجى الحرمين الشريفين صديق خواجه خجندى تاجر كتب در مطبع نامى منشى نولكشور واقع لكهنو طبع گرديد » . در برگ پايان كتاب آمده است : « خاتمة الطبع ، الحمد لله كتاب شرح تعرف در علم تصوف در هر چهار جلد اول بار به مطبع نولكشور لكهنو به اهتمام بابو منوهرلال بهارگومينجر در سنهء 1912 ع طبع شد » . نخستين‌بار علامهء شادروان مجتبى مينوى به معرفى كتاب و نسخهء چاپى آن ، در مجلهء يغما ، سال 2 ، شمارهء 9 ، آذر 1328 اهتمام فرمود . پس از آن دانشمند افغانى آقاى عبد الحى حبيبى گفتارى با عنوان « يكى از قديم‌ترين نسخ زبان پارسى دورهء سامانى » ، در مجلهء دانش ، سال 3 ، شمارهء 3 ، بهمن 1333 ، نگاشت و نسخهء كهن و معتبر مورخ شوال 473 ه شرح تعرف را كه در پيشاور و در كتابخانهء مولانا صمدانى ديده بود معرفى كرد و از نسخهء چاپى هم سخن گفت . بازنويس همين گفتار است كه در ارمغان علمى - به خدمت پروفيسور داكتر محمد شفيع ، لاهور 1955 ، آمده است . چنان كه شادروان مينوى در گفتار خود بازنموده‌اند ، نسخهء چاپى خالى از تصرفات و بىامانتيهاى كاتبان نيست ، اما بر روى هم نسخه‌اى كامل است و مراجعه به آن ناگزير است . چاپ بخش مقدمهء « شرح التعرف لمذهب التصوف » به تصحيح و تحشيهء آقاى دكتر حسن مينوچهر ، استاد دانشگاه طهران به گونه‌اى انتقادى و زيبا ، بىمقدمه و شرح و وصف نسخه‌ها ، به سال 1346 از سوى بنياد فرهنگ ايران منتشر گرديد . روش تصحيح براى عرضه داشت متنى پاكيزه و استوار از « شرح تعرف » ، پس از بررسيهاى مجدانه‌اى كه به كار داشتم ، روا دانستم كه نسخهء « اماسيا » را كه تاريخ كتابت آن به روز ششم ماه ذىقعدهء 567 هجرى است ، و گذشته از كهنگى نسخه ، از جهت درستى نيز نسخه‌اى معتبر و شايان اعتنا است ،