اسماعيل بن محمد مستملى بخارى
19
شرح التعرف لمذهب التصوف ( فارسى )
سطر نوشته دارد . نكتهء دلپذير در اين نسخه نام كتاب است كه بتصريح مىگويد : « من آن كتاب را شرح كردم تا به سخن پيران تبرك كرده باشم و نيز مقتدى باشم نه مبتدى تا كس بر من عيب نتواند كردن و هرچه گفتم مؤكد كردم به آيتى از كتاب خداى عز و جلّ يا به خبرى از رسول عليه السلام يا به مسألهاى از فقه ؛ و نام كردم اين كتاب را نور المريدين و فضيحة المدعين و قمع المبتدعين و . . . در اين كتاب ياد كردم اعتقاد اهل توحيد و . . . الخ » . از همين عبارتها پيدا است كه نسخه از خصوصيتهاى كهنگى به دور است . به جاى « اندر » « در » مىآورد ؛ « كه » مىنويسد و گاه آنك ، بر آنك ، از بهر آنك . . . دال و ذال را كموبيش رعايت مىكند ، اما ج و چ را عموما به يك نقطه مىنويسد . پايان نسخه ناتمام است و مخدوش . بابها را در حاشيه و گاه در متن مشخص مىدارد ، چنان كه در برگ پايان در متن نوشته است : « باب الرابع و السبعين » . نسخه قريب به 20 برگ از آخر در اواسط اوراق پارگى داشته است كه وصالى كردهاند و به خطى ديگر بازنوشتهاند . نشان اين نسخه « خ » است . نسخهء كتابخانهء ملى : اين نسخه به اعتبارى دنبالهء نسخهء قليچ على پاشا است كه بخش ميانين آن افتاده است . چنان كه ياد كردم نسخهء « قليچ على پاشا » ربع اول كتاب شرح تعرف است از باب اول تا باب 14 ؛ و اين نسخهء محفوظ در كتابخانهء ملى ايران ، ربع سوم كتاب است از « باب الثالث و العشرون : قولهم فى الملائكة و الرسل عليهم السلام » تا « فى الشكر » كه به ظاهر « باب السادس و الثلاثون » است ، در 260 برگ . اگر ظاهرا گفتم از آن است كه در هيچيك از نسخهها در باببندى كتاب دقت لازم به كار نرفته است . كاتب اين بخش نيز « محمد بن الحاج حسن بن ابى البركات » است كه در پايان نسخه نوشته است : « تم كتاب الشرح ربع الثالث بحول الله و حسن تيسيره و الصلاة على رسوله محمد و آله خير البرية و ذلك فى شهر ربيع الاول من شهور سنة خمس عشر و سبعمائة على يد اضعف الخلائق و افقرهم الى الله تعالى محمد بن الحاج حسن بن ابى البركات رحم الله من نظر فيه و دعا لكاتبه بالخير لوالديه بالمغفرة و الرحمة و للمؤمنين و المؤمنات و المسلمين