اسماعيل بن محمد مستملى بخارى
14
شرح التعرف لمذهب التصوف ( فارسى )
نكردمانى . » ص 90 گفتمانى ، نگفتمانى : « اگر شريعت نيامدى نگفتمانى كه ديدار خداى عز و جلّ لا بد واجب است و نه نيز گفتمانى كه ممتنع است . و لكن گفتمانى جائز است . » ص 381 بدانستمانى : « اگر بايستى كه ما كيفيت وى بدانستمانى همچنانكه اصل وجود بدانستيم . . . » ص 530 و 801 ندانستمانى : « اگر اختلاف ميان ايشان نبودى ما ندانستمانى كه ما را اندر اهل قبله چه بايد كرد . » ص 561 يام : « اين سخن از ايشان به نقل درست هست يام نه . » ص 88 * نسخهها نسخههايى كه از شرح تعرف شناخته شده است اندك نيست : نسخهء موزهء ملى پاكستان : پيشتر اشاره كردم كه نسخهاى كهن از « شرح تعرف » در موزهء ملى پاكستان است كه تاريخ كتابت آن 24 شوال 473 هجرى است ؛ و با دريغ ناقص است و تنها ربع سوم كتاب را در بر مىگيرد . استاد افغانى آقاى عبد الحى حبيبى وصف آن را چنين آورده است : « اين نسخه بر كاغذ قديم خوقندى خيلى ستبر و كهن . . . به خط قديم مشابه خطوط قرن پنجم نوشته شده ، كه بر ورق اول آن به همان خط نوشتهاند : « المجلد الثالث من شرح كتاب التعرف فى مذهب التصوف مما شرحه الشيخ الفقيه الامام ابو ابراهيم اسماعيل بن محمد بن عبد الله البخارى رضى الله عنه » . ختم نسخه به شرح ذيل است : « وقع الفراغ عند نصف النهار من يوم الرابع و العشرين ( ؟ ) من شوال سنة ثلث و سبعين و اربع مائة » . اميد فراوان دارم اين نسخه كه به اعتبارى پس از « الابنيه در مفردات طبى » نوشته شده به سال 447 ه دومين نسخهء خطى زبان فارسى است ، و سالى است در تلاش به دست آوردن آنم به دستم برسد . نسخهء اماسيا : آشنايى من با اين نسخه و مشخصات آن ، تاريخ 2 ارديبهشت 1337