بابا طاهر عريان ، سيد على همدانى ، خواجه عبد الله انصارى

مقدمه 7

مقامات عارفان ( آئينه بينايان ، اسرار النقطه ، آئين رهروان ) ( فارسى )

عروض كه در اشعار عرفاء قرن هفتم مانند مولاناى رومى و خواجه حافظ به كار رفته ، خالى است . و اگر هم گوينده سخنان كوتاه عربى ، همان سراينده رباعيات باشد بدون ترديد زبان تازى بضمير پاكش ، بوسيلهء آموزندهء معنوى ، تعليم و القاء شده ، و بعيد هم نيست زيرا اين سادگى لفظى نشان ژرفى باطن و بزرگى روح گوينده آن است كه مولوى مىفرمايد : « جهل او مر علمها را اوستاد » و خود بابا نيز سادگى را بزرگترين پلّهء معرفت مىداند و مىفرمايد : « خوشا آنون كه هر از پر ندونند » زيرا بسا مردان ساده با همان درس عشق الهى كه از دفتر هستى در لوح خاطرشان نقش مىبندد بمقام معرفت حق مىرسند ، ولى دانشمندان بوسيلهء غرور دانش و خودخواهى از نيل بدرجات عاليه عرفان محروم مىمانند . و چون زبان تازى را بابا بدون آموزش از معلم و مدرسه دريافته ، بسجع و قافيه و انتخاب الفاظ عربى روان و مأنوس توجهى نداشته ، چنان كه با اندك توجه ببعضى از عبارات عربى اين كتاب معلوم مىشود ، و نظر گويندهء بزرك بذكر مفاهيم عاليهء عرفانى در غالب الفاظ عربى بوده ، و در عين حال اشارات دقيقه مراحل سلوك حقيقت و مقامات عرفانى را يكايك مطابق فهم مبتديان و متوسطين و منتهيان در اين كتاب بيان فرموده است . و اينست آن بارقهء درخشان مكاشفه ، و معنويات كه در كلمات بابا تجلى نموده ، و در يك شب بابا را بمقام تبتّل و فناء رسانده ، و پس از استغراق در بحر مكاشفه گوهر حقايق را به زبان تازى به دامن تشنگان زلال حقيقت فروريخته است كه « عشق را خود صد زبان ديگر است » و فرموده : « امسيت كرديا و اصبحت عربيّا » يعنى شبانگاه كردى بيش نبودم ، سحرگاهان عارف تازىگو شدم - كه خواجه حافظ مىفرمايد : دوش وقت سحر از غُصّه نجاتم دادند * و اندر آن ظلمت شب آب حياتم دادند و چون داشتن استاد و پير طريقت كه در سلسله عرفاء او را ولى و مرشد خوانند شرط اعظم راهروان طريق معرفت است ، بقرينهء اين كتاب و كلمات عاليهء عرفانى عربى كه از قلب پاك او سر زده ، مسلم مىدارد : كه او بىاستاد راهدان و ولى كامل مسافت و منازل سلوك را طى نكرده است زيرا بزرگانى مانند عارف بزرك عين القضاة ميانجى همدانى كتاب عربى بابا را بتازى شرح كرده ، و سخنان او در مسائل طريقت و معرفت و حقيقت سند عرفانى قرار گرفته ، و از او به بزرگى ياد كرده‌اند صاحب رياض العارفين