يعنى وعدهء ما براى امروز است و حاصل است و فردا نيست . « و نارهم ادبار قلوبهم » و آتش دل ايشان ادبار عوالم دل ايشانست بسوى حق و اينكه عوايق نفس مانع گشته تا بعوالم دل نرسيده‌اند جهنم ايشانست بلكه ادبار قلوب در وقتى است كه دل از نمايشات ظهور و تجليات انوار دور باشد چون اقبال و ادبار را بر قلب نسبت داده و اگر نسبت به خود عارف و سالك مىداد اقبال او عبارت بود از وصال ، و ادبارش بعد و هجران ، و فى الواقع انسان غير از قلب و جان چيزى نيست . قوله قس مجاورة الرّحمن فى داره بغيبة العالمين و حبس العارفين يعنى همسايگى حق در دار خود بسبب غيبت از عالمين است با كسر لام يا اهل عالم با فتحه آن و در ثانى معنى چنان است كه اهل عالم هرگاه كه غيبت كنند از دنيا و بميرند و صاحبان اعمال حسنه باشند آن‌وقت در بهشت مجاور رحمان‌اند ولى با لفظ رحمن مناسبت ندارد زيرا كه رحمت رحمانيه در دار دنياست و بنا به اول با كسر لام يعنى عالمان علوم آخرت و سلوك كه هنوز بمقام معرفت كامل نرسيده‌اند بسبب غيبت از نفس و مشتهيات آن يا غيبت از حواس ، همسايهء حقند زيرا كه حجاب عمده ظلمانى از نفس است ولى عارفان را كه دنيا محبس است جنت ايشان و مجاورت ايشان با حبس است كه در اين حبس خانه بواسطهء تملك عالم دل در بهشت نقد همسايهء حقند بلكه هم‌خانه و كذا علايق بدن حبس است براى ايشان . قوله « انّ الدّارين حبس الجبّار » به‌منزله شرح و توضيح است براى سابق يعنى بمضمون « الدّنيا سجن المؤمن و جنّة الكافر » « 1 » دنيا حبس است براى اهل ايمان و آخرت براى اهل ولايت كه مانع است از لقاء اللّه بىحجاب جسم و جان و لذت مشاهده و انس ، چون اهل دنيا و آخرت نصيبى از مرتبه و مشرب ولايت ندارند و حقتعالى آنها را از لذت مشاهده و لقاى خود محروم كرده بحسب عدم استعداد پس دنيا و آخرت هر دو حبس است كه ايشان از نعمت ديدار ممنوع و محبوسند و براى اهل ولايت ، آخرت هم كه مراد حور و قصور باشد حجاب و حبس است زيرا كه بهشت بىمشاهده و با فراق ، جهنم و محبس است خواه پيش از مرگ و خواه پس از آن و مقام عارف مقام مقربين و مقعد صدق عند اللّه است . قوله « جعل اللّه الدّنيا على اشارة البعد فى حقيقة القرب » گردانيده است حق تعالى دنيا را بر سر اشاره بعد در حقيقت قرب يعنى با اينكه دنيا نزديك و قريب به انسانست ولى اشاره حقتعالى ببعد اوست از

--> ( 1 ) حديث نبوى است كه در جامع الأخبار و ج 1 جامع الصغير نقل شده و ترجمهء آن اينست كه فرمود : دنيا براى مؤمن زندان و براى كافر بهشت است .