كه علم اليقين آنست كه نسبت بامور غيبى با نيروى دليل استدلال كند و خود را قانع سازد و آن مرتبه اسلام است ، ولى عين اليقين بالاتر از آن و از آثار مرتبه ايمان است . و اما حصول مرتبهء حقّ اليقين هنگامى است كه در درجه اول انسان در مقام ظهور تجلّيات صفاتى واقع ، و متّصف بجميع صفات الهى گردد و اين مقامى است كه سالك بطور خفى رسيده باشد ، و در درجهء دوم در معرض طلوع و تابش آفتاب بىنشان ذات در مرتبه احسانيّهء باشد ، و در اين قسم از مرتبهء يقين داخل است ( انس و ذكر باطنى ) و هنگامى كه روح به اين درجه رسيد از قيود و بند انحرافات آزاد گردد ، و تجلّى وحدت افعالى ، در او ظاهر مىشود و آثار مغالبه كه بين مراتب سرّ و روح و نفس واقع مىشود رخت مىبندد ، پس بمفاد « و لا يزال العبد يتقرّب الىّ با النّوافل حتّى أحبّه » قرب نوافل براى سالك الى اللّه رخ مىدهد ، آنگاه با تاييدات و اشراقات محبوب او را از مقام كون و ضدّيّت و بيگانگى ، به پيشگاه صيانت و يگانگى مىرساند و در اين هنگام بمقام ( فقر ) « 1 » مىرسد كه ركن چهارم

--> ( 1 ) فقر در اصطلاح بزرگان بيرون آمدن از تملّك است كه خداوند مىفرمايد : « يا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ إِلَى اللَّهِ » زيرا انسان فى نفسه بمضمون العبد و ما فى يده لمولاه مالك خودش نيست و هرچه از وجود و هستى دارد از خداست . منم آن نيازمندى كه به تو نياز دارم * اگر از تو بازدارم به كه چشم بازدارم و عرفاء فرموده‌اند : كسى كه فقر در او تحقق ندارد از معرفت نصيبى ندارد . و آن سه درجه است : 1 - فقر زهّاد و آن اينست از ظلمت آلايش و ترك دنيا به كلى خود را رها سازد . 2 - ملاحظهء عدم ذاتى و اصلى خود را نموده و استعداد خود را از ناحيه حق بداند ، پس از رؤيت و ملاحظهء اعمال خود پاك گردد و از آلايش خودبينى ، و رؤيت مقامات خود را رهائى دهد . 3 - اختيار خود را رها سازد ، و از فعل و وجود و وصف خود را در حضرت جمع مجرد گرداند و اين است مرتبه فناء در احديت جمع ذات ، و *