هزار سند آموخته همه را به گنجينهء خاطر سپرده و حفظ كرد ، صفاى خاطر و جذبه الهى او را بالفاظ حديث قانع نساخت ، درصدد رفع حجاب از چهرهء مقصود برآمده به تزكيه نفس پرداخت علم درسى را با علم كشفى ، و دانش را با بينش توأم نموده و در جستجوى استاد طريقت بود كه عارف بزرك شيخ ابو الحسن خرقانى ( م 425 ) را در نيشابور پيدا كرد ، و با نيروى ارشاد او يافت آنچه را كه مىخواست ، و فرمود : « عبد اللّه مردى بود بيابانى ، ناگاه رسيد بابو الحسن خرقانى ، كشيد آن‌قدر آب زندگانى ، كه نه ابو الحسن ماند و نه خرقانى » اين عارف بزرك پس از بازگشت از سفر عشق و طى وادى معرفت بمضمون مثل عربى ( على الخبير سقطت ) نشانيهاى منازل سلوك الى اللّه و مدارج معرفت را « از تبتل و از مقامات فنا ، پايه پايه تا ملاقات خدا » از آغاز تا انجام با اقتباس از آيات قران با اسلوب و روشى خاص به صد درجه تقسيم و فصل‌بندى نبوده ، و بنام ( منازل السائرين ) در صفحه گيتى به يادگار گذاشته كه عرفا و پيشينيان چنان ره آوردى از معارف در دسترس حقيقت‌جويان نگذاشته بودند ، و بزرگان پس از زمان او خوشه‌چين آن خرمن شدند ، سنائى و عطار و مولوى و سعدى ، هرچه از حقايق بيان نموده‌اند ، همه گلى از آن بوستان چيده‌اند ، سعدى اغلب سخنان نثرى را از مقالات خواجه انصارى اقتباس نموده مانند اينكه در گلستان مىفرمايد : مشاهدة الابرار بين التّجلّى و الاستتار گاهى مىنمايند و گاهى مىربايند » . و نظائر آن به هر صورت دانشمندانى كه كتاب منازل السائرين را به عربى شرح كرده‌اند بدين ترتيب است : 1 ) شمس الدين ابو عبد اللّه محمد بن ابى بكر بن قيم جوزيه دمشقى حنبلى ( 691 - 761 ) شاگرد ابن تيميه احمد بن عبد الحليم حرانى حنبلى ( م 728 ) شرحى نيكو بر منازل السّائرين بنام مدارج السّالكين بين إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ نوشته كه در 3 جلد در مصر به سال 1331 بچاپ رسيده 2 ) شيخ عفيف الدين سليمان تلمسانى ( م 690 ) شرحى نيكو بر منازل السّائرين نوشته و جامى در نفحات الانس از شرح مزبور با تمجيد نام برده 3 ) احمد بن ابراهيم واسطى ( م 711 ) 4 ) محمود بن محمد درگزينى ( م 743 ) بنام تنزل السائرين