بيانيّه باشد و مراد از غلط واقع در سكر ، همان كلمات عاليه از افهام باشد كه مستوجب تكفير عوام است و در اين وقت صحو مقدّم است از سكر قوله ق « الوجد علم اهل السّكر » وجد كه دريافتن حال محرّك است علم صاحبان سكر است ، كه از جذبه محبت ناشى است قوله ق « السّكر امان من المكر » يعنى سكر امان و نگهدارنده است از مكر نفس ، زيرا كه از شهود و غلبهء حال ناشى است و در آن حال نفس شكسته شده و مكر ندارد و از مكر الهى هم زيرا كه در وقت غلبهء حبّ و تجلّاى شهود حقيقى موقع لطف است نه مكر . قوله قس المحبّة حقيقة مطويّة وكّل باظهارها رقيقة النّعمة يعنى محبت حقيقى است پيچيده شده در باطن بنىآدم كه از اثر فاحببت . فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ « 1 » است ، و اعتماد بر اظهار آن شده بواسطهء رقيقهء نعمت ، كه عبارت از زردى رخسار و لاغرى ، و اشك چشم ، و آه عاشقان غمّاز است كه : هرچه خواهم كه نهان عشق نمايم ز رقيب * اشك خونين و رخ زرد شود غَمّازم يعنى ظاهركننده و وكيل و سبب اين اظهار خوشى و رقّت و لطافت ، جذبه و محبّتى است كه نعمت موهوبى حقّ است ازلا و ابدا « و وكّل بإخفائها حقيقة الغيرة » و وكيل به خفاء و پنهان داشتن محبت ، حقيقت غيرت است ، يعنى حقيقت غيرت محبوب ، بالمرّه ، ادّعاء هستى عاشق را ، فراموشش مىكند كه « العشق نار لا تبقى و لا تذر » پس اظهار لسانى يا اشارهء ، براى محبّان باقى نمىماند ، زيرا كه فعل و آثار تابع فاعل و وجود اوست ، و محبّت و غيرت او اثرى از التفات بوجود نگذاشته و ممكن است مراد از اخفاء محبّت از طرف محبوب باشد ، كه به جهت غيرت حق ، تا فناء كلّى نشده ، ببلاى فراق عاشق را گرفتار مىكند قوله ق « المحبّة فى البداية ممزوجة بالطّيبة » يعنى محبت در اول جذبه و سلوك آميخته است با خوشى ، زيرا كه حالات كه دلاله وصال است ، روى مىدهد و مشغول مىكند ، و هنوز سوزش و شدت ندارد « و فى النّهاية ممزوجة بالمرارة » و در نهايت سلوك به جهت خوف استتار تجلّى ، و چشيدن تلخى فراق ، ممزوج است با تلخى خوف فراق ، و يا شدت سوزش انوار جلال ، براى آنهايى كه در وحشت و قلق و اضطرابند يا با تلخى زحمات و شدايد در راه سلوك بسوى محبوب ، ولى ازين تلخى

--> ( 1 ) آيه 29 از س 3 قرآن كريم : كه فرموده : قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ يعنى به آنان بگو اگر شما خدا را دوست داريد از من پيروى كنيد تا خدا نيز شما را دوست بدارد .